Zout extra slecht voor nierpatiŽnt

Door Mieneke Muntendam 

Hoe groter de nierschade, hoe groter de zoutgevoeligheid, hoe directer de bloeddruk reageert op de hoeveelheid zout die we eten. Het positieve nieuws is dat de effecten van een zoutbeperkt dieet op de bloeddruk ook sterker zijn bij patiënten met nierschade. De mechanismen daarachter zijn nog niet precies bekend, maar hebben te maken met de fysiologische systemen voor bloeddrukregulatie. Die reageren anders bij nierschade. 

Hoe slechter de nierfunctie, hoe vaker hoge bloeddruk (hypertensie). Hypertensie bij nierschade is ‘zoutgevoelig’. Dit wil zeggen dat de bloeddruk nog hoger wordt als er meer zout in het eten zit. Tegen de tijd dat patiënten moeten dialyseren, heeft bijna 100% zoutgevoelige hypertensie. Eiwitverlies in de urine maakt patiënten hiervoor nog gevoeliger. Behalve dat zout de bloeddruk verhoogt (en zo nierschade kan veroorzaken), lijkt zout ook directe schade te kunnen veroorzaken.

Zoutbeperking heeft positief effect
Het Erasmus MC, gesteund door de Nierstichting, doet onderzoek naar de vraag ‘Waarom zijn patiënten met nierschade nog zoutgevoeliger en hoe zijn ze het beste te behandelen?’ Ewout Hoorn legde tijdens een enthousiast bezochte sessie uit hoe de studie patiënten gedurende acht weken volgt. Eerst stoppen patiënten met bloeddrukverlagers. Daarna bepaalt een loting of ze eerst met een behandeling met plastabletten of met een zoutbeperkt dieet starten. Het toeval bepaalt dus de volgorde. Tussen de beide behandelingen van twee weken zitten twee weken zonder behandeling.

De onderzoekers verzamelen informatie via 24-uurs bloeddrukmetingen, 24-uurs urine en bloedafname. Het onderzoek is nog niet afgerond, maar de voorlopige uitkomsten laten zien dat zoutbeperking bij nierschade een positief effect heeft op de bloeddruk, het eiwitverlies in de urine en het gewicht. 

Het Erasmus MC-onderzoek richt zich niet op de vraag of een zoutbeperkt dieet het effect van plastabletten versterkt. Uit eerder onderzoek van de groep van Gerjan Navis (Groningen) is namelijk al bekend dat zowel plastabletten als de zogenaamde RAAS-blokkers beter werken tijdens een laagzoutdieet. Wel willen ze weten welke behandeling het beste is voor zoutgevoeligheid: een zoutbeperkt dieet of plastabletten (waardoor je meer zout uitplast).

Minder zout lastig maar mogelijk
Een zoutbeperkt dieet volhouden is lastig. Hoorn haalde een studie aan die toont dat de smaakbeleving voor zout verandert bij mensen met nierschade. Die blijken een verhoogde drempel te hebben voor het proeven van zout. Toch laat het voorlopige resultaat van het Erasmus MC-onderzoek zien dat het mogelijk is om mensen met nierschade minder zout te laten eten, met een goed protocol en in samenwerking met diëtisten. Dat hoeft niet per se het zogenaamde paleodieet van onze vroege voorouders te zijn. Bepaalde - vooral kant-en-klare - voedingsmiddelen laten staan heeft al veel positief effect. Tijdens de presentatie werd één van de patiënten die meedoet aan het onderzoek in het Erasmus MC geïnterviewd: ‘Je moet weten waar je op moet letten, maar met de goede instructies is het zeker mogelijk!’ 

Het Zoutboek en de Zoutmeter waar het Erasmus MC ook aan meewerkte, kunnen patiënten en hun naasten ook helpen minder zout te eten. De smaakbeleving blijkt gelukkig omkeerbaar. Bij een zoutbeperkt dieet verandert de smaakdrempel opnieuw en smaakt eten met weinig zout weer lekker(der). 

Kaliumzout biedt mogelijk nieuwe kansen
Kaliumzout kan mogelijk in de toekomst ook een uitkomst bieden voor patiënten met nierschade. Nierpatiënten krijgen nu vaak een kaliumbeperking om een te hoge kaliumspiegel in het bloed te voorkomen. Recente studies suggereren dat kalium juist een gunstig effect heeft op de bloeddruk en op nierschade. Omdat dit epidemiologische studies zijn (die slechts verbanden laten zien en geen oorzaak-gevolg), is een vervolgstudie nodig. Hoorn diende met een aantal collega’s een voorstel bij de Nierstichting in om hier een landelijke studie naar te doen. Dan zal blijken of de adviezen over kaliumbeperking aan nierpatiënten bijgesteld moeten worden.


Zout - Presentatie Ewout Hoorn (internist-nefroloog Erasmus MC) op de Wetenschapsdag 2016

Gepubliceerd: dinsdag 01-11-2016 | Nog geen reacties

Reageer op dit artikel

    Recente artikelen

    NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
    Ons Pricaystatement vindt u hier


    NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
    Ons Pricaystatement vindt u hier