Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Thuis prikken voor medicijnspiegel

Door Shanty Sterke 

Een dried blood spot is niets anders dan een bloeddruppeltje uit een vingerprik op een kaartje. Thuis op de bank afgenomen en opgestuurd naar het lab. Herman Veenhof, ziekenhuisapotheker in opleiding en onderzoeker in het UMC Groningen, vraagt zich in zijn promotieonderzoek af of dit polibezoeken van transplantatiepatiënten kan vervangen. En als je toch naar de poli moet komen, kan het dan voor de artsen en voor de patiënten efficiënter? Op 24 februari zal hij zijn proefschrift hierover verdedigen.

'Uit zo'n dried blood spot, ik gebruik bewust de Engelse term want dat doet iedereen, kunnen we creatinine en de vijf meest gebruikte immunosuppressiva meten', legt Veenhof uit. Een patiënt kan zelf thuis bloed prikken en een enkel druppeltje opsturen naar het lab waar het geanalyseerd wordt. De vraag is echter of dit net zo goed en betrouwbaar is als de gewone methode, de buisjes bloed die al twintig jaar worden geprikt en geanalyseerd?

Om antwoord op die vraag te vinden heeft Veenhof transplantatiepatiënten op de prikpoli gevraagd om op hetzelfde tijdstip, tijdens de afname van het buisje bloed, ook een dried blood spot te prikken. Wat bleek? De labwaardes uit een buisje bloed en uit de dried blood spots die op hetzelfde tijdstip geprikt waren, kwamen goed overeen.

Minder vaak naar het ziekenhuis
'We hadden voor ogen dat dit de patiënt op twee manieren kan helpen. Ten eerste door een polibezoek te vervangen. Je stuurt het druppeltje naar ons op en wij meten vervolgens de tacrolimusspiegel en de creatinine. Daarna belt de nefroloog je voor de uitslag. Je hoeft dan niet naar het ziekenhuis voor controle te komen'.

'Het tweede wat we ermee voor ogen hadden was dat we hiermee de efficiency op de poli kunnen verbeteren. Als op de prikpoli buisjes bloed worden afgenomen, dan zijn de uitslagen van de standaard labwaarden als natrium en creatinine er heel snel. Tegen de tijd dat je bij de nefroloog in de spreekkamer zit, zijn die meestal wel bekend'. De uitslag van de tacrolimusspiegels, de meest gebruikte afweeronderdrukker, laat echter langer op zich wachten. Die uitslag is er, als er 's morgens geprikt is, tegen het eind van de dag. De patiënt hoeft daar niet in het ziekenhuis op te blijven wachten. Die wordt 's avonds door de nefroloog gebeld om de tacrolimusspiegel te bespreken. Als de dosering moet worden aangepast, moeten daarna de recepten nog naar de apotheek. Dat is onhandig. 'Wij dachten dat als je een dried blood spotje een week van tevoren opstuurt, dan heb je tegen de tijd dat je bij de nefroloog bent de uitslag. Je hoeft dan niet nog eens te bellen'.

Het klinkt allemaal veelbelovend, maar er zitten wel wat haken en ogen aan de techniek. 'De patiënt moet het dried blood spotje goed volgens de instructie afnemen. Dat is het belangrijkste. Alleen dan is het resultaat betrouwbaar'. Daarnaast zijn er artsen die terughoudend zijn. 'Zij vertrouwen al twintig jaar op de buisjes bloed. Het is moeilijk voor ze om iets anders te accepteren'.

Logistieke problemen
Er zijn ook de nodige logistieke problemen geweest. Maar dat zijn allemaal kinderziektes, volgens Veenhof. Om te onderzoeken of de dried blood spot analyse goedkoper is dan de buisjes bloed verdeelde Veenhof 50 patiënten over twee groepen van 25. Bij de ene helft werd op de gebruikelijke manier bloed geprikt en de andere helft stuurde in een half jaar tijd bij elkaar opgeteld 250 keer een dried blood spot op. In slechts twintig procent van de gevallen is het gelukt om een dried blood spot op tijd te analyseren. 'Patiënten waren het vergeten of hadden het niet goed volgens de instructie afgenomen. Thuis zelf bloed prikken en opsturen is niet heel gebruikelijk. Je geeft de patiënt de volledige verantwoordelijkheid. Normaal gesproken doen mensen die daarin geschoold zijn dat'. Vaak liep het in de opstartfase ook door banale dingen mis. De blood spot kwam te laat binnen of het was op het lab ergens blijven liggen. Door deze kinderziektes heeft Veenhof nog niet kunnen aantonen dat de methode kosteneffectief is. Maar inmiddels is de logistiek al een stuk verbeterd.

Gebruik in de praktijk
'In de praktijk, in ons ziekenhuis zijn er patiënten die gebruik maken van de mogelijkheid. Ook in andere centra, als ik mijn collega's mag geloven, nemen patiënten in principe thuis zelf bloedspotjes af, tenzij er redenen zijn om dat niet te doen'.

Elk academisch centrum in Nederland houdt zich in meer of mindere mate met dried blood spot prikken bezig. Sommige bieden het zelfs routinematig aan. 'Als je als transplantatiepatiënt onder behandeling staat van een academisch centrum, kun je aan je nefroloog vragen of het voor jou wat is. Ik kan niet beloven dat het bij elke patiënt kan en mag, maar ik zou zeker patiënten willen oproepen om dat te vragen’' aldus Veenhof.

sterren Gepubliceerd: dinsdag 18-02-2020 | Nog geen reacties




RNA-sequencing om niermodel te analyseren

In onderzoek naar nierziekten wordt veel gebruik gemaakt van modellen van een menselijke nier. Vaak worden laboratoriummuizen gebruikt, maar dit heeft zijn beperkingen, omdat de nieren van muizen uiteindelijk toch niet goed genoeg lijken op de nieren van mensen. Daarom wordt tegenwoordig ook gewerkt met nier-organoïden, nierweefsel dat is opgekweekt uit stamcellen. In een recent artikel gaan Amerikaanse onderzoekers in op het belang van 'Single-Cell RNA sequencing' (scRNA-seq) voor het werken met deze organoïden.

Ongeveer vijf jaar geleden slaagden onderzoekers er voor het eerst in om nier-organoïden te kweken uit pluripotente stamcellen, dat zijn cellen die kunnen uitgroeien tot (bijna) elk ander type cel. Pluripotente stamcellen kunnen tegenwoordig worden verkregen door 'gewone' cellen, bijvoorbeeld uit bloed, te 'herprogrammeren'. De ontdekkers van dit proces kregen hiervoor in 2012 de Nobelprijs voor Geneeskunde. De nier-organoïden die op deze manier worden gemaakt zijn nog niet compleet, maar de belangrijkste celtypes zitten er al wel in.

Lees meer »

Afweerweb uit witte bloedcel speelt belangrijke rol in auto-immuunziekten »

Door Rosa Wouda - Een interview met arts-onderzoeker Laura van Dam uit het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) over haar onderzoek naar de rol van NETs (neutrofiel extracellulaire traps) in de pathofysiologie van ANCA-geassocieerde vasculitis (AAV) en Systemische Lupus Erythematosus (SLE). Laura heeft biomedische wetenschappen gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam en heeft daarna via het SUMMA traject in Utrecht haar opleiding tot arts afgerond.

Lees meer »

Ieder genetisch profiel eigen nierdieet »

In hoeverre je dieet bijdraagt aan aan de conditie van je nieren is mogelijk genetisch bepaald, zo blijkt uit recent Amerikaans onderzoek. Nierpatiënten die een bepaald gen missen, hebben er misschien baat bij veel broccoli in hun dieet op te nemen. De onderzoekers verwijderden bij onderzoeksmuizen het Glutathione S-transferase mu-1 (GSTM1) gen. Die muizen kregen vervolgens vaker last van hoge bloeddruk en nierproblemen.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier