Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Op weg naar de biologische kunstnier

Door Shanty Sterke 

De biologische kunstnier komt steeds een stapje dichterbij. Daarover vertelde Roos Masereeuw, hoogleraar experimentele farmacologie aan de Universiteit Utrecht, op de najaarsvergadering van de Nederlandse Federatie voor Nefrologie. Samen met onderzoekers van de Universiteit Twente heeft zij een nierbuisje ontwikkeld met menselijke niercellen dat in staat is afvalstoffen uit het bloed te halen die een dialyse-apparaat niet kan verwijderen. Tot nu toe is de biologische kunstnier vooral in het laboratorium ontwikkeld. Maar nu zijn de onderzoekers zo ver dat ze het model op grotere schaal willen brengen. Masereeuw heeft laten zien welke stappen ze hebben genomen om zover te komen.

Het celsysteem, dat de basis is voor de biologische kunstnier, is al een jaar of tien geleden ontwikkeld. 'De cellen hebben we oorspronkelijk uit urine gehaald van een gezonde vrijwilliger', legt Masereeuw uit. Door de cellen genetisch wat aan te passen blijven ze zichzelf continu delen bij 33 graden. 'Maar op het moment dat we die cellen naar 37 graden zetten, verandert die eigenschap en gaan de cellen zich, wat wij noemen, differentiëren en nemen ze het volwassen celtype aan. Je moet het zo zien: met 33 graden zijn het als het ware stamcellen en bij 37 graden zijn het echte niercellen'.

Verschillende soorten niercellen
In het Leids Universitair Medisch Centrum kweken ze ook nierstamcellen. Werken de universiteiten dan samen of zijn ze beide het wiel aan het uitvinden? 'We proberen zeker wel samen te werken', zegt Masereeuw. 'In Leiden kweken ze cellen volgens een heel ander principe. Daar maken ze van een volwassen cel weer een stamcel, ook door deze genetisch aan te passen. Die vervolgens in een bepaald kweekmedium kan differentiëren in verschillende typen niercellen. Wij hebben ons gericht op maar één type cel, namelijk de cel die betrokken is bij de actieve uitscheiding van lichaamseigen afvalstoffen en proberen daarvan zo goed mogelijk de functie te begrijpen'.

Buiten het lichaam
De biologische kunstnier is eigenlijk niets anders dan het dialysesysteem maar dan aangevuld met niercellen. Het blijft dus vooralsnog een systeem dat buiten het lichaam zal worden aangesloten en niet iets wat geïmplanteerd wordt in de patiënt. Dat is echt nog toekomstmuziek en Masereeuw weet niet of we dát ooit gaan halen. De biologische kunstnier werkt wel veel beter dan het huidige dialysesysteem. 'Juist omdat je de biologische component mist, is de dialyse in feite zo beperkt in zijn mogelijkheden. Er wordt niet voor niets gezegd: dialyse is geen leven maar overleven. Met dialyse raak je nog steeds maar twintig procent van je afvalstoffen kwijt.' De rest blijft achter in het bloed en hoopt zich langzaam op, waardoor hart- en vaatproblemen kunnen ontstaan. 'Tachtig procent van de afvalstoffen blijft dus achter. Wij richten ons met name op die tachtig procent en proberen daar een enorme stap in te maken'.

Op de vraag hoelang het duurt voordat de biologische kunstnier in menselijke proefpersonen getest kan worden, kan Masereeuw geen antwoord geven. 'Nee, we willen nu eerst de stap maken om het in proefdieren te testen. En als dan blijkt dat het veilig en efficiënt is, gaan we kijken of we het verder kunnen ontwikkelen naar de mens'. Zover is het dus voorlopig nog niet en het is ook niet gegarandeerd dat het zover komt. 'Als blijkt dat het geen haalbare zaak is om dit naar de kliniek te brengen dan zullen we uiteindelijk moeten beslissen dat het systeem het niet gaat redden. Maar vooralsnog ben ik wel hoopvol gestemd hoor. Want ook onze recente proeven wijzen nu uit dat het systeem heel veilig lijkt te zijn. Dus ik maak me wat dat betreft niet zoveel zorgen. Maar we moeten wel aantonen dat het echt in staat is om voldoende afvalstoffen uit te kunnen scheiden om een aanzienlijke verbetering voor nierpatiënten te gaan geven.'


Dit artikel verscheen eerder in de papieren uitgave van NierNieuws ter gelegenheid van de Wetenschapsdag 2017.

sterren Gepubliceerd: woensdag 18-10-2017 | Nog geen reacties




Wisselwerking: Social distancing nieuwe stijl

Lachen is gezond. Ook in coronatijd is het belangrijk om te blijven lachen. Humor kan kracht geven bij stress en onzekerheid. Daarom een grappige column over social distancing op onverwachte wijze in de nieuwste Wisselwerking, het tijdschrift van de Nierpatiënten Vereniging Nederland (NVN).

En verder: veel aandacht voor de impact van corona op nierpatiënten. Maar ook informatie over andere onderwerpen, zoals wat een podotherapeut voor dialyse- en diabetespatiënten kan betekenen. U kunt Wisselwerking lezen door een abonnement te nemen, een proefnummer aan te vragen of lid te worden van de NVN: https://www.nvn.nl/nieuws/en-toen-was-er-corona/ Via voorgaand linkje kunt u eveneens de column over social distancing lezen. De nieuwe uitgave verschijnt donderdag 16 april.

Nederland voert internationale database aan in strijd tegen COVID-19 bij nierpatiŽnten »

Europese artsen en onderzoekers, onder Nederlandse aanvoering, hebben een internationale database opgezet. Hierin verzamelen ze gegevens van dialysepatiënten en getransplanteerden die met COVID-19 besmet zijn. Het doel is deze patiënten beter te kunnen behandelen. Nierpatiënten behoren tot de risicogroep in de huidige pandemie. Hierbinnen zijn dialysepatiënten en degenen die afweeronderdrukkende medicatie slikken extra kwetsbaar.

Lees meer »

Nieuwe apps helpen bij corona-management »

Nu besmettingen met Covid-19 (corona) serieuze sociale gevolgen hebben en tot een zware belasting van de zorgsector hebben geleid, duiken er verschillende apps op die hier een beetje verlichting in proberen te brengen. Het doel is steeds in grote lijnen: zorgen dat mensen met verdachte symptomen tijdig contact opnemen met een zorgverlener, maar ook dat mensen met een gewone verkoudheid, dat niet onnodig doen.

Lees meer »


Op weg naar de biologische kunstnier





NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier