Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Nieuwe perspectieven bij nierstenen?

Door Merel Dercksen 

Nierstenen: een pijnlijk verschijnsel en de behandelmogelijkheden zijn op de lange termijn niet erg effectief. Wie er eenmaal last van heeft gehad, loopt namelijk grote kans op een nieuwe steen. ZonMw heeft een Off Road subsidie toegekend aan Jenny van der Wijst van het Radboudumc, waarmee ze een heel nieuwe benadering van het probleem kan gaan onderzoeken. Als haar idee werkbaar blijkt, leidt dat mogelijk tot een geheel nieuwe behandeling.

Nierstenen kennen verschillende samenstellingen, maar het grootste deel bevat calcium. Deze stenen kunnen op verschillende manieren behandeld worden. Bijvoorbeeld met citraat, met een dieet, door vergruizing of operatief. Maar dat is vaak symptomatisch: de nierstenen verdwijnen wel maar de oorzaak is niet aangepakt en het risico op een nieuwe steen is aanzienlijk. Met een dieet is dat risico wellicht lager, maar veel mensen vinden het lastig levenslang een dieet te volgen waarvan ze niet direct de gevolgen ervaren.

Van der Wijst: 'Wat ik wil proberen, is een preventieve behandeling vinden. Ofwel: voorkomen dat de nierstenen kunnen ontstaan. Ik heb goede aanwijzingen dat dat mogelijk moet zijn. Maar het is zo'n compleet nieuw idee, dat er nog helemaal geen voorlopige data van beschikbaar zijn.' Het is lastig financiering te vinden voor onderzoek dat zich op zo'n nieuw pad begeeft: het risico dat het nergens toe leidt is relatief groot. Maar in dit geval geldt wel: als het slaagt, levert dat grote voordelen op. Jaarlijks krijgen namelijk enkele tienduizenden mensen te maken met nierstenen. Juist voor dit soort risicovol onderzoek met grote winst voor mens en maatschappij bij een positieve uitkomst, heeft ZonMw de Off Road subsidie in het leven geroepen.

Jenny van der Wijst kan nu dus aan de slag met haar 'out of the box' idee. Wat ze wil gaan doen is de calciumconcentratie lokaal in de nier manipuleren, zodat het calcium geen kans krijgt om neer te slaan en nierstenen te vormen. Inderdaad een heel nieuwe benadering. Maar hoe is ze nu op dat idee gekomen, en vooral, wat maakt dat ze denkt dat het mogelijk is om de calciumconcentratie alleen in de nier aan te passen en niet overal in het lichaam?

'Eerder heb ik onderzoek gedaan naar hoe de nieren de calcium- en magnesiumbalans reguleren. Hierbij ben ik meer te weten gekomen over hypercalciurie, een hoge concentratie calcium in de urine. Patiënten die dit hebben, krijgen ook vaker nierstenen. Tijdens dit onderzoek kwam ik er ook achter dat op een heel specifieke plek in de nierbuisjes de calciumconcentratie aanzienlijk verhoogd is. Op die plek is de concentratie hoger dan in het bloed. Toen bedacht ik: als we kunnen voorkomen dat juist daar de calciumconcentratie zo hoog wordt, kunnen we de vorming en aangroei van nierstenen voorkomen.

'In het lichaam zijn al verschillende gespecialiseerde processen aanwezig, die gezamenlijk de calciumbalans regelen. Te denken valt aan componenten in onze cellen die overtollig calcium kunnen opslaan of kunnen transporteren. Wat ik wil gaan doen is een van deze componenten aanpassen aan zeer hoge calciumconcentraties, zoals die voorkomen in de nierbuisjes. Met als doel dat het beoogde middel zijn werk doet in dat ene stukje van de nierbuisjes waar de concentratie heel hoog is, maar het calcium op andere plaatsen in het lichaam, zoals het bloed, ongemoeid laat.'

'Wat ik hier zo mooi aan vind, is dat ons lichaam van nature al heel veel processen heeft om calcium te reguleren, waar we hopelijk slim gebruik van kunnen maken. Een grote uitdaging ligt erin dat de bestaande componenten binnen de cellen functioneren en dat datgene dat ik wil gaan ontwikkelen buiten de cellen moet werken.' Het onderzoek begint bij nul: Van der Wijst gaat eerst uitzoeken welke component het meest geschikt is om aan te passen, en welke onderdelen nodig zijn in het uiteindelijke middel.

'Tegen de tijd dat ik het juiste onderdeel heb met de optimale selectiviteit voor de hoge calciumconcentraties, ben ik er nog niet. Het is namelijk ook van belang dat het beoogde middel stabiel is. Vragen die ik dan nog moet onderzoeken zijn bijvoorbeeld: wordt het niet afgebroken door enzymen in het bloed, en wordt het niet opgenomen in de cellen waardoor het zijn werk niet meer kan doen? Met de subsidie die ik nu van ZonMw krijg, kan ik anderhalf jaar aan de slag. In die tijd streef ik ernaar om in muizen aan te tonen dat het ontwikkelde middel zo werkt als ik het nu voor me zie. Met de behaalde resultaten zal ik dan met het bedrijfsleven in gesprek kunnen gaan over verdere ontwikkeling tot een medicijn voor mensen.'

sterren Gepubliceerd: woensdag 02-08-2017 | Reacties (1)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • a.j.blanker, sneek
    23-10-2017 14:52

    u voert aan in het begin van dit stuk dat toevoeging van citraat een redelijke oplossing is . maar is de hoeveelheid oxalaat te meten in het lichaam en/of de hoeveelheid citraat in het lichaam cq darmen




Nierstenen groeien net als kristallen

Calciumoxalaatnierstenen, de meest voorkomende vorm, ontwikkelen zich net zoals steenachtige kristallen in de vrije natuur, schrijven geologen. Dat betekent dat er afwisselend periodes van afzetting en aangroeien en van weer oplossen plaatsvinden. Tot nu toe werd altijd gedacht dat nierstenen in het lichaam onoplosbaar zijn.

Kristalvorming in de natuur is een dynamisch proces. Vanuit een kleine kern groeit het gesteente laag voor laag aan, maar tussentijds lost er ook weer een deel op. Door op nanoniveau naar de zo ontstane laagjes te kijken, kunnen geologen het proces reconstrueren. 

Van nierstenen, vooral de harde calciumoxalaatstenen, werd altijd gedacht dat ze niet oplosbaar waren en daarom vanaf het begin alleen maar groter werden door neerslag uit oververzadigde urine. Amerikaanse onderzoekers hebben nu met de blik van geobiologen naar nierstenen gekeken die bij patiënten verwijderd waren. En wat ze zien, is voor hen een sterke aanwijzing dat de vorming van nierstenen precies zo gaat als bij oesterschelpen, kalksteen in warmwaterbronnen en stromatolieten, bekend als heel oude fossiele afzettingen.

De verschillende laagjes die ontstaan, doen de geologen spreken van 'prachtige kristallen' - hoe pijnlijk ze ook kunnen zijn. Ze zien nog een parallel met de buitenwereld: net als in bijvoorbeeld Yellowstone Park zouden bacteriën als een startversneller kunnen werken.

Lees meer »

Beter zicht op fosfaattekort bij niersteenvormers »

Amerikaanse wetenschappers hebben onderzoek gedaan onder patiënten die nierstenen op basis van calcium vormen. Ze hebben nu een beter beeld van hoe het komt dat deze mensen vaak te weinig fosfaat in hun bloed hebben. Het ligt in elk geval niet aan het eetpatroon, maar wel aan eiwitten die het transport van stoffen door de wand van de nierbuisjes heen reguleren. De reabsorptie van fosfaat uit de voorurine terug naar het bloed raakt daardoor verstoord.

Lees meer »

Lage botdichtheid is risicofactor voor nierstenen »

Nierstenen gaan niet alleen vaak samen met een lage botdichtheid, het is ook andersom. Amerikaanse onderzoekers concluderen dat een lage botdichtheid een risicofactor is voor het vormen van nierstenen. Het gebruik van bifosfonaten om de botdichtheid op peil te houden zorgt wel voor minder nierstenen, hoewel het de uitscheiding van calcium met de urine over een langere periode niet verlaagt.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier