Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Nieuwe donorwet: berichten van het Bootcongres

Door Merel Dercksen 

Nog vier maanden, dan gaat de nieuwe donorwet in. Dat is niet alleen voor de 'gewone Nederlander' een verandering. Voor zorgverleners verandert er net zo goed van alles. En voor sommige mensen, bijvoorbeeld mensen met een verstandelijke beperking, is het nog een extra uitdaging om de beslissing te kunnen nemen die de nieuwe wet van ze vraagt. Tijdens de eerste ochtend van het jaarlijkse Bootcongres van de Nederlandse Transplantatie Vereniging, kregen de deelnemers een toelichting op de veranderingen en op de drempels en uitdagingen die met de nieuwe wet samenhangen.

Op de achtergrond wordt een nieuwe ICT-systeem gebouwd, dat volgens Lili Guo van het ministerie van VWS op schema ligt. Vanaf 1 juli krijgt iedere Nederlander van 18 jaar of ouder, die nog niets heeft laten vastleggen over al dan niet donor willen zijn, een brief met het verzoek iets te registreren. Wie daar niet op reageert, krijgt een tweede brief met hetzelfde verzoek. Inwoners die niets laten vastleggen, worden geregistreerd als iemand die geen bezwaar heeft tegen donatie. Ook daarover krijgt de betrokkene weer een brief.

Planning van invoeren
Op dit moment zijn er ongeveer zeven miljoen volwassenen die geen keuze hebben doorgegeven aan het donorregister. Als die allemaal drie brieven moeten krijgen, is dat een enorme operatie. Daarom probeert de overheid nu nog zo veel mogelijk mensen zo ver te krijgen dat ze hun keuze vastleggen, ook al is daar geen verplichting toe. In dit licht zal er begin juni nog 'een soort donorweek' plaatsvinden met extra aandacht voor donatie en het belang van het vastleggen van je wens hierover.

Alsnog zullen er veel mensen de eerste brief gaan ontvangen, en ook de tweede en derde brief zullen naar verwachting vaak verstuurd worden. Daarom zal dit in delen gebeuren. De planning is dat de geen-bezwaarregistraties, dus van de mensen die niet op de eerste twee brieven reageren, in de periode oktober 2020 – maart 2021 plaatsvinden.

Inhoudelijke veranderingen, van verzoek om toestemming naar informatie geven
Inhoudelijk gaf Nichon Jansen van de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS) een toelichting op de veranderingen ten opzichte van de huidige situatie. Er is een kwaliteitsstandaard opgesteld en opgenomen in het kwaliteitsregister. De kwaliteitsstandaard bevat handreikingen voor de praktische uitwerking van de wet. Bijvoorbeeld in de vorm van stroomschema's waaruit blijkt of er bij een overledene tot donatie wordt overgegaan of niet. Dit soort schema's en handreikingen is meer dan handig, vanwege de veranderingen in de wet die ook voor zorgverleners spelen. Een van de veranderingen is dat nabestaanden bij een ja-registratie geen toestemming meer hoeven te geven. Ze hoeven alleen geïnformeerd te worden over het feit dat de overledene als donor geregistreerd stond of daar geen bezwaar tegen had kenbaar gemaakt. Dat vereist van de zorgverleners een andere manier van dit gesprek aangaan, waarvoor ze ook geschoold zullen worden.

Als nabestaanden denken dat de registratie niet klopt, hebben ze nog wel de mogelijkheid om aannemelijk te maken dat het niet past bij wat de overledene had gewild. Dat kan alsnog tot gevolg hebben dat iemand die als donor geregistreerd stond, uiteindelijk geen donor wordt. Een pijnpunt dat nu speelt en gerepareerd is in de nieuwe wet, is het samenwoonvereiste: als partners niet meer samenwonen doordat bijvoorbeeld een van beiden in een verpleeghuis is opgenomen, betekent dat onder de nieuwe wet niet meer dat de achterblijvende partner niets meer te zeggen heeft over donatie door de overledene. Nu is dat wel zo.

Het informeren van achterblijvers over een ja-registratie of geen bezwaar is verplicht onder de nieuwe wet. Dat hoeven niet per se directe nabestaanden te zijn, dat kunnen ook anderen zijn die de overledene goed kenden: naasten. Zo kan de donatiewens uitgevoerd worden als er geen directe nabestaanden zijn, maar wel een buurvrouw die voor de overledene zorgde. Maar die verplichting betekent ook dat als er helemaal geen naasten zijn, er geen donatie zal plaatsvinden. Ook niet als de overledene had laten vastleggen dat hij of zij dat wel wilde. 'Waarom?' vroeg de zaal zich af. Dat is een politieke beslissing geweest.

Onderscheid tussen nabestaanden en naasten in de wet
Jansen: 'In de huidige situatie is het zo dat nabestaanden moeten instemmen met donatie bij een 'ja'-registratie. Er is geen rol voor naasten. Dit maakt de nieuwe donorwet, waarin naasten wel een rol krijgen, wezenlijk anders.' Ze benadrukt ook nog het onderscheid tussen nabestaanden en naasten: 'Naasten hebben geen mogelijkheid om aannemelijk te maken dat de registratie niet overeenkomt met de wens van de patiënt zoals zij die kennen. Dit mogen alleen de 'nabestaanden tot en met de 2e graad'.'

Wilsonbekwaamheid en moeite met lezen
Tot slot een belangrijke verandering: donatie door wilsonbekwamen wordt mogelijk. Niet als iemand zelf een donorformulier invult, maar wel in het geval van iemand die zich als donor heeft laten registreren toen hij helder van geest was, maar later wilsonbekwaam is geworden. De eerste registratie blijft geldig. Ook registraties door wettelijk vertegenwoordigers worden geldig. Daarmee kom je op een groep mensen die extra hulp nodig heeft. Vanuit de overheid zijn er folders in verschillende talen gemaakt, voor mensen die niet goed Nederlands kunnen lezen. Ook is er een voorlichtingsfilmpje in eenvoudiger taal. Maar, zo ontdekten Erica Baarends en haar collega's bij Koraal, een organisatie die zorg en ondersteuning biedt aan mensen met een verstandelijke beperking: er is nog steeds een groep mensen die deze informatie niet begrijpt.

Degenen die bij deze groep mensen betrokken zijn willen graag dat hun cliënten ook een beslissing kunnen nemen over al dan niet als donor registreren. Of, als een wettelijk vertegenwoordiger dat doet, dat de cliënt heeft kunnen aangeven wat hij belangrijk vindt. Daarom zijn ze bij Koraal zelf begonnen met gesprekken op een begrijpelijker niveau. Als zorgverlener loop je daarbij ook tegen vragen aan: hoe voer je zo'n gesprek zonder dat je jouw mening onbewust opdringt? Wat doe je als een cliënt je vraagt te helpen bij het invullen van het formulier? Al doende moet blijken wat werkt en wat mogelijk is.

Praktische gevolgen
Sowieso moet er veel uit de praktijk blijken: wat het effect van de nieuwe wet is bijvoorbeeld. De NTS heeft op verzoek van het ministerie scenario's geschreven, maar daar zitten erg veel variabelen in. De laatste maanden zijn er relatief veel nee-registraties; zet dat door? Of wachten de mensen die per se geen donor willen zijn niet op de nieuwe wet en leggen ze dat allemaal nu vast? Hoe reageren nabestaanden als ze geen vraag om toestemming meer krijgen, maar een informerend gesprek over wat de overledene heeft vastgelegd; voelen ze zich dan minder overvallen? De scenario's van de NTS lopen dan ook flink uiteen: van 8 orgaandonoren minder, tot 129 extra. Pas na enkele maanden is daar iets zinnigs over te zeggen.

sterren Gepubliceerd: woensdag 11-03-2020 | Nog geen reacties




Helft Nederlanders heeft keuze vastgelegd in donorregister

Op 2 januari 2020 stond 49 procent van de Nederlandse bevolking van 18 jaar of ouder geregistreerd in het Donorregister. Dat zijn 6,9 miljoen mensen, 556 duizend meer dan op 2 januari 2019. De toename van het aantal toestemmingen met of zonder donatiebeperking is meer dan de jaren daarvoor. Het aantal mensen dat expliciet geen toestemming voor orgaandonatie geeft, nam ook meer toe dan de jaren daarvoor. Dat blijkt uit cijfers van het CBS en het Donorregister.

De afgelopen jaren is er een langzame toename te zien van mensen die hun keuze hebben laten registreren: van 5,8 miljoen in 2014 tot 6,9 miljoen begin dit jaar. Verhoudingsgewijs is er een lichte verschuiving te zien tussen mensen die wel of geen toestemming geven voor donatie: relatief meer mensen hebben in de genoemde periode laten vastleggen dat ze géén donor willen zijn, dan dat ze dat wel willen. In absolute zin zijn beide groepen gegroeid: begin 2020 waren er 130 duizend meer toestemmingen geregistreerd dan begin 2019. Dat de groep die vastlegt geen donor te willen zijn duidelijk groeit is waarschijnlijk het gevolg van het jarenlange debat over de nieuwe donorwet, en het ingaan van deze wet dit jaar. Mensen die geen donor willen zijn, zijn zich hierdoor meer bewust geworden van dat het ook belangrijk is om dat vast te leggen.

Lees meer »

Wisselwerking: Levende donatie na covid-19 »

'Kun je nog donor zijn als je corona hebt gehad?' Dat vroeg Carla zich in lichte paniek af. Zij werkt in de thuiszorg en liep als een van de eersten COVID-19 op tijdens de verzorging van een van haar cliënten. Een relatief milde variant, hoewel de koorts door haar lijf gierde. 'Gelukkig was er geen ziekenhuisopname nodig, zoals bij Boris Johnson', zegt ze nu.

Lees meer »

Implementatie nieuwe donorwet uitgesteld om corona »

De nieuwe donorwet zal, zoals gepland, vanaf 1 juli dit jaar van kracht zijn. Maar het aanschrijven van mensen die nog niets hebben laten vastleggen, wordt met twee maanden uitgesteld. De reden hiervoor is de drukte als gevolg van de covid-19-epidemie (coronacrisis). Dat schrijft Martin van Rijn, minister voor Medische Zorg, in een brief aan de Tweede Kamer. Van Rijn schrijft: 'De crisis betekent met name dat er minder ruimte beschikbaar is om dit onderwerp onder de aandacht te brengen.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier