Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Mini-niertjes in een kweekschaaltje

Door Redactie - Ingezonden mededeling 

Door Anne Schijvens - Een interview met onderzoeker Jitske Jansen uit het Radboudumc Amalia Kinderziekenhuis in Nijmegen over haar onderzoek naar organoÔden. Meer achtergrondinformatie over dit onderzoek is recent gepubliceerd in het tijdschrift Pediatric Nephrology en is HIER te lezen.

Jitske is in 2016 gepromoveerd aan de Radboud Universiteit en heeft gedurende twee jaar aan de Universiteit Utrecht gewerkt als postdoc-onderzoeker waar zij onderzoek heeft gedaan naar de ontwikkeling van de biologische kunstnier. Jitske is sinds april 2018 werkzaam als postdoc-onderzoeker bij de afdelingen kindernefrologie en pathologie onder begeleiding van dr. Michiel Schreuder, kindernefroloog en dr. ing. Bart Smeets, senior onderzoeker.

OrganoÔden, wat zijn dat eigenlijk?
Jitske vertelt: 'OrganoÔden zijn mini-orgaantjes in een kweekschaaltje.' In het geval van Jitske gaat het om mini-niertjes die in het laboratorium zijn gekweekt uit stamcellen. Jitske vervolgt: 'Het bijzondere aan organoÔden is, dat er 3D-nefronen worden gevormd, weliswaar nog niet volledig volwassen weefsel, maar het uiterlijk en de werking komt steeds dichterbij een echt orgaan.'

Het maken van een 'mini-niertje'
De mini-niertjes worden gevormd uit stamcellen. Deze stamcellen kunnen worden gemaakt uit relatief gemakkelijk te verkrijgen materiaal van de patiŽnt. Jitske vertelt: 'Gewone lichaamscellen, zoals huidcellen of witte bloedcellen, worden in het laboratorium geprogrammeerd. Je kunt het vergelijken met een klok die als het ware wordt teruggezet. Hierdoor kunnen de cellen zich opnieuw gaan vormen tot stamcellen. Deze cellen kunnen nog alle kanten op en worden pluripotente stamcellen genoemd.' Om de cellen opnieuw te programmeren worden verschillende factoren gebruikt. 'Maar het is geen vast recept, elke stamcellijn heeft een andere aanpak en verzorging nodig.' De totale cyclus om een mini-niertje te maken duurt ongeveer 25-26 dagen en de organoÔden moeten in die tijd goed verzorgd worden.

Waarvoor kunnen deze mini-niertjes worden gebruikt?
OrganoÔden kunnen worden gebruikt om een ziekte na te bootsen en medicatie te testen. Jitske geeft aan: 'In ons geval willen we met de mini-niertjes modellen maken voor verschillende nierziekten. Het nefrotisch syndroom is hiervan een voorbeeld.' Op dit moment is nog weinig bekend over het ontstaan van het nefrotisch syndroom. Om dit te onderzoeken gaan de onderzoekers bloed van een†patiŽnt met nefrotisch syndroom toevoegen aan het mini-niertje om te zien wat er gebeurt. Dit doen ze zowel met materiaal in de actieve fase van de ziekte als tijdens een rustige fase. Op deze manier hopen de onderzoekers een stap te maken in het identificeren van de factor in het bloed die bij een deel van de kinderen het nefrotisch syndroom veroorzaakt.

Een ander onderdeel van het nefrotisch syndroom dat nog grotendeels onopgehelderd is, is waarom bijvoorbeeld prednison bij veel kinderen met het nefrotisch syndroom goed werkt. Jitske vertelt: 'Als we het mini-niertje nefrotisch hebben gemaakt, kunnen we zien wat er gebeurt als we deze 'behandelen' met prednison. Uiteindelijk willen we niet alleen prednison testen bij het veelvoorkomende minimal change nefrotisch syndroom, maar juist voor de verschillende vormen van nefrotisch syndroom een model maken, zodat we hierop ook andere behandelingen kunnen testen.' Het bijzondere aan organoÔden is, dat voor de individuele patiŽnt een model gemaakt kan worden dat precies klopt met de ziekte en de eventuele genetische variant. Zo kan de werkzaamheid van een medicijn per patiŽnt getest worden. Jitske geeft aan: 'Het uiteindelijke doel is, om een stap te zetten richting gepersonaliseerde behandeling en dus medicijnen op maat te kunnen geven.'

Een mini-niertje in een kweekschaaltje
(klik voor vergroting).

Hoe ver zijn jullie nu met de ontwikkeling van de mini-niertjes?
Jitske: 'In het afgelopen jaar hebben we de organoÔdenkweek opgezet in ons laboratorium. We kunnen nu prachtige mini-niertjes kweken (foto recht) op een reproduceerbare wijze. Daarnaast hebben we stappen gezet om het mini-niertje nog meer volwassen te maken en zijn we bezig met het opzetten van ziektemodellen, wat er veelbelovend uitziet.'

Tenslotte: Wat is jouw grootste wetenschappelijke ontdekking tot nu toe?
Jitske: 'Recent hebben we een factor X gevonden die ervoor zorgt dat de hoeveelheid bloedvaatjes in de mini-niertjes sterk toeneemt. Deze bloedvaatjes zijn nodig voor het goed functioneren van de mini-niertjes en voor de verdere ontwikkeling. Ik ga jullie nog niet vertellen om welke factor dit precies gaat, daar zullen jullie in de toekomst zeker van gaan horen.'

sterren Gepubliceerd: maandag 18-03-2019 | Reacties (1)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • theys, rummen
    02-04-2019 23:19

    Is er al enig zicht op de tijdsperiode waarbinnen een nier ( voor transplant ) kan gekweekt worden ?

    met dank,




'Twee medicijnen tegen diabetes remmen nierpoblemen'

Twee bestaande diabetesmedicijnen blijken de nieren dusdanig goed te beschermen dat suikerpatiënten veel later of zelfs helemaal niet gedialyseerd hoeven te worden als ze nierproblemen krijgen. Dat blijkt uit een onderzoek van farmacoloog prof. dr. Hiddo Lambers Heerspink van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).

Het gaat om de geneesmiddelen canagliflozine en dapagliflozine, die aan sommige patiënten nu al in combinatie worden voorgeschreven om hun bloedsuikergehalte te verlagen.

Diabetes is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van nierfalen, maar gedurende bijna twee decennia zijn er geen nieuwe behandelingen geweest om de nierfunctie te beschermen in patiënten met type 2 diabetes. Dit onderzoeksresultaat is volgens Lambers Heerspink een grote medische doorbraak omdat mensen met diabetes en nieraandoeningen een extreem hoog risico lopen op nierfalen, een hartaanval, een beroerte en de dood.

De richtlijnen waarin staat welke geneesmiddelen artsen in welke situatie kunnen voorschrijven, worden nu op basis van deze studie aangepast hoewel patiëntenverenigingen daar nog aan twijfelen,. Het onderzoek is gepubliceerd in de wetenschappelijke bladen New England Journal of Medicine (NEJM) en The Lancet Diabetes & Endocrinologie. Lambers Heerspink presenteert de resultaten deze week in Australië op een diabetescongres.

NierpatiŽnten met een uitkering en de AOW »

De leeftijd waarop je in ons land AOW krijgt, gaat steeds verder omhoog. Volgens de nieuwe regels zijn er mensen die nu pas op hun 67ste AOW ontvangen. Maar wat betekent dit voor een nierpatiënt die ook een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt? Vroeger zou die uitkering na zijn 65ste stoppen. Is dat nog steeds zo vraagt het blad van de patiëntenvereniging zich deze week af. AOW staat voor Algemene Ouderdomswet.

Lees meer »

NiertransplantatiepatiŽnten tevreden met thuis meten van nierfunctie »

Patiënten die na een niertransplantatie een apparaatje meekregen om thuis hun nierfunctie te meten, waren daar tevreden over. Thuismeten verlaagde ook het aantal polibezoeken, zonder daarbij in te boeten op de kwaliteit van zorg. Dat concludeert psycholoog Céline van Lint in haar proefschrift dat ze op 5 maart 2019 verdedigde. Het apparaat voor thuismeting lijkt op een glucosemeter.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier