Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Interleukine-1β speelt belangrijke rol bij nierschade door stenen

Door Albert de Vreede 

Nierstenen die meestal bestaan uit kristallen van calciumoxalaat, kunnen tot nierontsteking en zelfs nierfalen leiden. Het achterliggende mechanisme is tot nu toe onduidelijk. Het is bekend dat andere ziekten waarbij de vorming van kristallen optreedt zoals jicht, aanleiding geven tot ontstekingen. Die ontstekingen worden in gang gezet doordat er interleukine-1β vrijkomt, een eiwit dat er voor zorgt dat witte bloedlichaampjes geactiveerd worden. 

Een internationale onderzoeksgroep heeft gekeken of interleukine-1β ook bij nierstenen een rol speelt. Dit blijkt inderdaad het geval en kan verklaren waarom nierstenen de nieren kunnen aantasten. Er is al een medicijn, Anakinra (Kineret), dat interleukine-1β blokkeert en dat toegelaten is voor gebruik bij reuma. Nierschade als gevolg van stenen kan mogelijk voorkomen worden door gebruik te maken van medicijnen tegen interleukine-1β.

Nierstenen komen meer voor bij mannen dan bij vrouwen. Meer dan 1 op de 10 mannen en ongeveer 1 op de 20 vrouwen krijg ooit last van nierstenen. In tegenstelling tot stenen in de urineleider is de vorming van kristallen in de nier meestal zonder symptomen (pijn), maar dit kan wel tot nierschade leiden. De kristallen bestaan meestal uit calciumoxalaat. 

Tweemaal meer mannen dan vrouwen krijgen ooit nierstenen

Wetenschappers van de universiteit van München samen met onderzoekers uit Canada en de Verenigde Staten zijn ervan uitgegaan dat er mogelijk overeenkomsten zijn met andere aandoeningen, waarbij de vorming van kristallen een rol speelt. Voorbeelden van dergelijke ziekten zijn jicht (kristallen van een verbinding van natrium met urinezuur), pseudojicht (calciumpyrofosfaatkristallen), arteriosclerose (kristalvorming door cholesterol), silicose of stoflongen (zand, kwartskristallen), en astbestose (asbest). Bij deze aandoeningen speelt de vorming van interleukine-1β een rol. Dit interleukine zet een steriele ontsteking in gang. 

Zowel in celkweek als bij muizen is de rol van interleukine-1β onderzocht. Het blijkt dat interleukine-1β inderdaad een essentiële rol speelt bij het ontstaan van ontstekingen door calciumoxalaatkristallen in de nier. Dendritische cellen in de nier maken het interleukine-1β en scheiden het uit. Dendritische cellen zijn cellen van het afweersysteem die lichaamsvreemde stoffen, virussen of bacteriën verwerken en vervolgens aanbieden aan andere cellen van het afweersysteem, zodat de afweer op gang kan komen.

Interleukine-1β speelt een essentiële rol bij het ontstaan van ontstekingen door calciumoxalaatkristallen in de nier

Ook epitheelcellen die de nierbuisjes (tubuli) bekleden en in direct contact staan met de voorurine waar de kristallen ontstaan, raken beschadigd. De epitheelcellen blijken bij blootstelling aan de kristallen geen interleukine-1β aan te maken, maar lopen daardoor wel zoveel schade op dat een deel van die cellen afsterft. Bij de beschadiging van de epitheelcellen komt een stof (ATP) vrij die er voor zorgt dat de dendritische cellen meer interleukine-1β gaan uitscheiden. Het lijkt er dus op dat beschadiging van de epitheelcellen via een omweg ook interleukine-1β laat aanmaken en uitscheiden.

Het onderzoek toont aan, dat ontsteking van de nier door calciumoxalaatkristallen ontstaat via een route van het aangeboren afweersysteem waarbij interleukine-1β wordt geproduceerd. Die route kan geblokkeerd worden met Anakinra, een middel dat de werking van interleukine-1β blokkeert. Anakinra (Kineret) is toegelaten voor gebruik bij reuma (reumatoïde artritis), maar niet voor gebruik bij nierstenen of jicht.

Het onderzoek toont aan dat ontsteking van de nier door calciumoxalaatkristallen ontstaat via een route van het aangeboren afweersysteem

Er zijn nog twee middelen die de werking interleukine-1β blokkeren, en waarvan op dit moment onderzocht wordt voor welke toepassing ze geschikt zijn. Het gaat om Canakinumab (merknaam Ilaris) en Rilonacept (merknaam Arcalyst). Het is maar zeer de vraag of een van deze drie dure middelen toegelaten zal worden voor de behandeling van ontstekingen van de nier door stenen.

Het zal in iedere geval nog een lange tijd duren en veel onderzoek kosten voor dat van toelating sprake is, maar het geeft wel hoop dat in de toekomst behandeling mogelijk is. 

sterren Gepubliceerd: woensdag 23-01-2013
Bron: Journal of Clinical Investigation | Reacties (4)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • Ruudje
    14-04-2013 15:21

    @Marianne Govers: Uit onderzoek blijkt nu juist dat door het slikken van vitamine C nierstenen ONTSTAAN. Ik vraag me werkelijk af waar deze mevrouw de wijsheid vandaan haalt voor haar ellenlange reacties.

  • Marianne Govers, Amsterdam
    14-04-2013 12:00

    En vergeet niet de frisdrank/ fructose te laten staan. Fructose beschadigt de nieren. Van fructose is bekend dat het de urinezuurwaarden in het bloed doet toenemen. Eerdere onderzoeken toonden al een verband aan tussen het gebruik van frisdrank met fructose en het risico om jicht of nierstenen te krijgen.

  • Marianne Govers, Amsterdam
    14-04-2013 11:36

    IL-1 is een van de FF4, een ontstekingsstof die de antigen presenting cells (APCís) activeert.
    Het staat aan het begin van de ontstekingscascade, de immuunreactie.
    Steenvorming is een beschermingsreactie tegen verzuring in het lichaam. Het verwarrende is: je verzuurt door basisch te eten. Je lost het weer op door zuur te eten. Door teveel glucose tgv teveel koolhydraten raak je ontstoken.
    Deze verzuring treedt oa op door teveel suikers uit koolhydraten, en door eiwitmetabolieten mn urinezuur, die niet afgebroken kunnen worden omdat er te weinig voedingszuren, vitaminen, mineralen en enzymen bij de eiwitten zijn gegeten. Dit doe je door veel groente te eten bij je eiwitrijke maaltijd. Een glas wijn is goed bij het eiwitrijke eten. En regelmatig fruit. Om de pancreas enzymwerking aan te zetten, werkt olijfolie erg goed. Dus roerbak je groente in olijfolie. Als je broccoli kookt, is na afgieten een flinke scheut olijfolie erover erg lekker en gezond.

  • Marianne Govers, Amsterdam
    14-04-2013 11:34

    Het eerste middel wat hier ingezet zou moeten worden is vitamine C: het is de beste anti-oxidant van urinezuur. De zure vitamine voorkomt stenen en lost stenen op. Daarbij probiotica. Een goede vitamine C hierbij is Magnesium ascorbaat, in poeder verkrijgbaar.
    Driemaal daags een theelepel oplossen in lauwwarm (niet heet, dan gaat het stuk) water en opdrinken.
    Elke ochtend een zachtgekookt ei: ei bevat veel goede aminozuren en lysozym, wat helpt bij de eiwit afbraak. Laat de granen svp weg, die houden ontstekingen in stand.
    Daarnaast bioflavonoiden/kruiden als cranberries, duindoornbessen ea bessen.




Familie wel screenen bij zeldzame erfelijke nierstenen

Primaire hyperoxalurie is een zeldzame, erfelijke ziekte. De meeste patiënten krijgen de diagnose als ze al symptomen vertonen. Volgens recent Amerikaans onderzoek is het echter wenselijk om familieleden van patiënten te testen op de ziekte, ook als ze nog geen symptomen hebben. De ziekte kan dan eerder ontdekt worden, en de patiënt beter behandeld.

Primaire hyperoxalurie (PH) is een erfelijke stofwisselingsziekte, waarbij de lever te veel oxaalzuur aanmaakt. Het teveel aan oxaalzuur moet via de nieren en de urine worden uitgescheiden, maar in de nieren kan het zuur zich aan het aanwezige calcium verbinden, waardoor nierstenen kunnen ontstaan. De nieren, en overigens ook andere organen, kunnen met de tijd slechter gaan functioneren, zelfs tot nierfalen aan toe. De ernst van de symptomen verschillen echter van patiënt tot patiënt; sommige mensen hebben de ziekte zonder veel symptomen te vertonen. Het komt weinig voor, in Nederland zijn er ongeveer 100 patiënten.

Lees meer »

NN TV: De calciumpoortwachter TRPV5 in beeld »

Onderzoekers van de Radboud Universiteit Nijmegen zijn erin geslaagd de structuur van het ionkanaal TRPV5 in beeld te brengen. Dit eiwit bevindt zich in niercellen en regelt hoeveel calcium de cellen in en uit gaat. Dr. Jenny van der Wijst en Mark van Goor MSc vertellen hoe ze tot deze doorbraak zijn gekomen.

Nierstenen groeien net als kristallen »

Calciumoxalaatnierstenen, de meest voorkomende vorm, ontwikkelen zich net zoals steenachtige kristallen in de vrije natuur, schrijven geologen. Dat betekent dat er afwisselend periodes van afzetting en aangroeien en van weer oplossen plaatsvinden. Tot nu toe werd altijd gedacht dat nierstenen in het lichaam onoplosbaar zijn. Kristalvorming in de natuur is een dynamisch proces. Vanuit een kleine kern groeit het gesteente laag voor laag aan, maar tussentijds lost er ook weer een deel op.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier