Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Gaan we dan toch varkensorganen transplanteren?

Door Merel Dercksen 

Redactioneel

Een implanteerbare kunstnier, een nieuwe nier van eigen stamcellen. Voor het oplossen van het orgaantekort wordt, in elk geval wat nieren betreft, op meerdere paarden gewed. En wat steeds weer terugkomt, is het gebruiken van varkensnieren. Ook recent weer, in Davos. Maar willen we dat wel?

Jaren geleden al, en steeds opnieuw, werd geopperd dat varkensnieren wel eens gebruikt zouden kunnen gaan worden om naar mensen getransplanteerd te worden. Maar daar waren ook nogal wat bezwaren tegen. Bijvoorbeeld: je mag mens en dier niet vermengen. Of een al dan niet bewuste overtuiging dat varkens onrein zijn. Maar ook de veiligheid was een struikelblok. Niet alleen waar het gaat om compatibiliteit, want bij mensennieren hebben we tenslotte ook medicijnen nodig om ervoor te zorgen dat de ontvangers ze niet afstoten. De onveiligheid zit hem vooral in ziekteverwekkers, zoals virussen, die varkens bij zich kunnen dragen en die bij mensen ernstige gevolgen kunnen hebben. Xenotransplantatie was om al deze redenen jarenlang alleen een serieus onderwerp in landen waar naar Westerse maatstaven een wild-westmentaliteit heerste in de transplantatiegeneeskunde.

Virussen overleven niet in mensenlichaam
Totdat Duitse wetenschappers zich op celniveau gingen verdiepen in dit fenomeen en tot de conclusie kwamen dat virussen die varkens bij zich dragen weliswaar meegetransplanteerd kunnen worden naar de mens, maar zich daar niet verder kunnen vermenigvuldigen. Mensen zouden daar dan ook geen mogelijk fatale ziektes door krijgen. Een aantal jaar eerder, in 2009, had de Australische overheid al besloten dat het risico op ziekteoverdracht zo klein was, dat de mogelijkheid van transplantatie van varkensorganen naar mensen, onderzocht mocht worden.

Stamcellen om nieren te bouwen
In de tussentijd zijn de varkensnieren ergens anders opgedoken. Een techniek die grote vooruitgang heeft geboekt is het maken van nieuwe nieren met behulp van stamcellen. Maar die cellen hebben een houvast nodig. Daarvoor wordt, onder andere in Leiden, gebruik gemaakt van het skelet van een varkensnier. De cellen zijn eruit, dus virusoverdracht kan niet meer plaatsvinden.

Volledige zekerheid is er niet
En toch, de xenotransplantatie laat onderzoekers niet los. Volledige zekerheid dat het veilig is, heeft alleen vrijwel niemand. Ondanks dat bemoedigende Duitse onderzoek, want er zijn ook onderzoeken die als resultaat hadden dat besmetting wel mogelijk is. Maar er is nu iets nieuws, CRISPR. Dat is een techniek waarmee je veranderingen in het DNA kunt aanbrengen. Bij varkens is de aandacht vooral gericht op retrovirussen die specifiek bij varkens voorkomen. Mensen hebben hun eigen retrovirussen, zoals HIV, en hoeven er daar niet nog meer van.

Viruskopieën in DNA
Het DNA van varkens zit vol met kopieën van varkens-retrovirussen, schreef de Volkskrant in oktober 2015. Dat artikel refereerde aan een praatje - en een latere publicatie in Science- van George Church, geneticus aan Harvard. Hij is er met zijn onderzoeksgroep in geslaagd om met behulp van CRISPR de viruskopieën in het DNA van varkensnieren onschadelijk te maken. Het schijnt dat hij ook al in staat is om virusvrije embryo's te kweken, en dat hij bezig is om te onderzoeken hoe hij het DNA van varkens zodanig kan veranderen, dat er zelfs geen afstotingsreactie meer plaatsvindt als een nier naar een mens getransplanteerd wordt.

Horrorfictie of gewoon de toekomst
Klinkt allemaal als toekomstmuziek, of als horrorfictie zo u wilt. Maar volgens NRC heeft Jennifer Doudna, een van de ontdekkers van CRISPR, recent op de wereldconferentie in Davos ook gezegd dat de techniek ingezet kan worden om xenotransplantatie mogelijk te maken.

Maar dan. Stel nou dat er binnen een paar jaar een grote productie van met CRISPR bewerkte varkensnieren op gang komt voor transplantatie. De techniek schijnt zo makkelijk te zijn, dat iedereen ermee aan de slag kan. In die zin is het dus niet onmogelijk. Maar als varkensnieren ineens echt beschikbaar komen, is de discussie daarover geen hypothetische meer en zullen we er echt mee aan de gang moeten.

Grens schuift op
Willen we varkens en mensen wel vermengen? Ligt daar een grens die opschuift in de richting van 'ja' naarmate degene die erover nadenkt harder een nier nodig heeft? Is het discriminatie om alleen nieren van varkens te gebruiken, omdat er veel wereldbewoners zijn die een varken onrein vinden en daardoor minder kans op transplantatie maken? En wat vinden we eigenlijk van die varkens zelf? Gaan we massaal beesten opkweken om hun organen te oogsten? En dat in een tijdsgewricht waarin steeds vaker een 'humaan' beleid ten aanzien van dieren wordt gevraagd? 

Het is een discussie die het waard is gevoerd te worden vóór de techniek de experimentele fase voorbij is.

sterren Gepubliceerd: dinsdag 26-01-2016 | Reacties (7)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • Bart, Urmond
    09-02-2016 13:20

    Beste Sandra, Ik hoop dat je mijn opmerking vooral niet persoonlijk neemt, want zo bedoel ik hem zeker niet. IK weet wat het is om op een nier te wachten, al heb ik het geluk gehad dat dat maar 3 jaar was. Ik kan alleen maar respect hebben voor jou 20 jaar.
    Dat we geen virussen willen is volledig duidelijk.
    Maar dat is, naar mijn opvatting, geen reden om de zaak als onethisch af te kappen, het is juist de reden van onderzoek.
    Ten tijde dat we de kleppen gingen gebruiken waren de meeste varkensvirussen waarschijnlijk niet eens bekend.
    Wat ik bedoel is dat we dat onderzoek niet moeten stopzetten om zgn ethische redenen.
    Als ontvanger wil ik graag zelf mijn ethiek bepalen, het is toch van den zotte dat een professor in de ethiek bepaalt of jij wel of niet op termijn getransplanteerd kunt worden met een varkensnier?
    In de situatie die we nu hebben, waar lange wachtlijsten bestaan en het er niet op lijkt dat die op korte termijn opgelost gaan worden, moeten we op zoveel mogelijk paarden wedden.
    Misschien dat de structuur van varkensnieren straks gebruikt wordt om goede nieren te kweken, of zit in die hoek juist een enorme ontdekking in anti-afstotings medicatie.
    De beste ontdekkingen worden vaak gedaan in onderzoek naar iets heel anders.
    Helaas zijn dialyse patiŽnten ook goudmijnen voor sommigen......Soms vrees ik dat dat ook een rol speelt. Al moet je voorzichtig zijn met dergelijke uitspraken.

  • Sandra Walker, Scarisbrick
    09-02-2016 12:49

    @Bart 'we' gebruiken al jaren varkenskleppen omdat dat niet organen zijn met mogelijke virussen er in. En een geen bezwaar systeem zoals in BelgiŽ doet de wereld inderdaad geen goed aangezien de wens van nabestaanden altijd doorslaggevend is en die laatste wens is meeatal "nee". Frankrijk daarentegen heeft de donor's wens als doorslaggevend. En Ūk verwacht geen nier meer. Ik wens alleen dat niemand anders 20 jaar moet dialyseren om 40 te worden omdat mensen liever een lijk ongeschonden houden of een betere ontvanginging verwachten in een hiernamaals

  • Bart, Urmond
    09-02-2016 09:37

    Waarom maken we al tientallen jaren gebruik van varkens hartkleppen en doet daar echt helemaa niemand moeilijk over?
    En bij een iner is het plots een vreselijk dilemma?
    Bovendien ben ik er helemaal niet van overtuigd dat een wijziging in het donorsysteem de wachtlijst oplost. Dat doet het in Belgie ook niet. Het zal er beslist beter van worden...maar mensen die nu al 20 jaar wachten gaan echt niet ineens geholpen worden door een wijziging in het donorsysteem...Een potentiele donor moet nog steeds eerst overlijden, en dan moet het orgaan ook nog maar in NL blijven...dat is momenteel ook niet altijd zo (dat komt door internationale samenwerking).
    Zo`n varkensnier zou (als we het technisch goed voor elkaar krijgen) hele grote massa`s nieren beschikbaar maken. En dan zou je theoretisch misschien wel gewoon elke 5 jaar een nieuwe krijgen.

  • Merel, Utrecht
    01-02-2016 22:47

    @Nico sommige 'we' eten inderdaad massaal varkensvlees ja. Maar er zijn ook een heleboel mensen die dat niet doen. Laat stŠŠn uit de bioindustrie.

  • Jos Sparreboom, ÷verum - Zweden
    01-02-2016 21:27

    Als ik niet ga knorren en met mijn neus in de grond ga wroeten, ach waarom niet.
    Ik vrees vooral ellende in de praktijk. Het moet natuurlijk wel eerst zeer grondig uitgezocht en getest worden. Dan denk ik vooral aan de biochemische informatie stromen voor de besturing van het lichaam. (Zeg ik als leek.)

  • Sandra Walker, Scarisbrick
    01-02-2016 13:49

    Het tekort zou ook een stuk kleiner worden door een geen bezwaar systeem in te voeren zoals in Frankrijk. Dan kunnen de onderzoekers die zich nu bezig houden met xenotransplantatie zich bezig houden met behoud van getransplanteerde organen bijvoorbeeld. Daar wordt de lijst ook korter door. En ja ik wacht meer dan 20 op een nier en ja ik ben hoog gesensiseerd. Maar de miljoenen die aan dit onzinnige 'idee' worden verspilt is belachelijk.

  • Nico van Pel , Limmen
    01-02-2016 10:48

    Het lijkt mij nogal hypocriet om van xenotransplantatie een ethisch probleem te maken. Hoezo?, we consumeren massaal varkensvlees, om over de toegepaste bioindustrie nog maar te zwijgen. Is het eten van varkens en andere dieren geen vermenging? Als middels deze methode mogelijkheden ontstaan om het chronisch tekort aan donororganen op te lossen zou dit met beide handen aangegrepen moeten worden. Tevens blijven streven naar nieuwe ontwikkelingen zoals het kweken van lichaamseigen organen.




Wie wil er nou een nierpatiŽnt 'cadeau'?

Redactioneel

Nierpatiënt Wim Altena is door de Patiëntenfederatie Nederland (voorheen NPCF) 'cadeau' gedaan aan PvdA-tweedekamerlid Henk Nijboer. Ook zes andere politici kregen een, chronisch zieke, patiënt cadeau. Een aardig idee, zou je zo zeggen en, eerlijk is eerlijk, het genereert wel weer de nodige publiciteit. Maar gaat het ook iets uitmaken? 

De Patiëntenfederatie Nederland is de koepelorganisatie van patiëntenorganisaties. Deze koepel is niet zoals je zou verwachten een zelfstandig door de leden betaald orgaan, maar in feite onderdeel van het ministerie van VWS. Demissionair minister Schippers (VVD) van VWS bestuurt zoals bekend, vooral de kosten in de zorg met ijzeren hand. Ze doet dat op een manier die heel veel, vooral linkse, partijen niet erg aanspreekt en ook bij veel zorgverleners en patiënten niet zo in de smaak valt. 

Lees meer »

ADR: zachte feiten en harde meningen »

Redactioneel Voor- en tegenstanders van een geen-bezwaarsysteem voor orgaandonatie bevechten elkaar te vuur en te zwaard. We ontvangen letterlijk dagelijks e-mails van voor- en tegenstanders die allemaal even overtuigd zijn van hun enige gelijk. De vrijwel fifty-fifty uitslag van de stemming in de Tweede Kamer over het wetsontwerp van Pia Dijkstra (D66) voor invoering van een ADR-systeem maakt de scheiding der geesten duidelijk zichtbaar.

Lees meer »

Wie het weet mag het zeggen »

Redactioneel Natuurlijk wil het niet zoveel zeggen, al die NEE-registreerders tijdens de afgelopen Donorweek. Maar het is wel een signaal. Jezelf voorhouden dat uit onderzoeken is gebleken dat 62 procent van de Nederlanders voor orgaandonatie en 'dus ook 38% tegen' is, betekent vertrouwen op resultaten uit het verleden. En die geven zoals we weten geen enkele garantie voor de toekomst.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier