Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Enzym maakt niertumor ongevoelig voor kankermedicijn

Door Albert de Vreede 

Het enzym heem-oxygenase-1 dat normaal een rol speelt bij de bescherming tegen schade van de cellen in het lichaam, zorgt ervoor dat niertumorcellen beter overleven. Een groep onderzoekers uit Boston in de Verenigde Staten en Duitsland heeft uitgezocht hoe dat komt. Hemooxygenase-1 doet dat door de processen van geprogrammeerde celdood (apoptose) en recycling van onderdelen van de cel (autofagie) te beïnvloeden, en maakt nierkankercellen ongevoelig voor de medicijnen tegen nierkanker rapamycine (Rapamune, sirolimus) en sorafenib (Nexavar).

Het enzym heem-oxygenase-1 wordt in de gezonde (nier) cel aangemaakt als reactie op prikkels die schade kunnen veroorzaken en dient om de cel te beschermen. Heem-oxygenase-1 is wijd verbreid in de natuur en komt voor in bacteriën, gisten, planten, ongewervelde en gewervelde dieren. In al deze verschillende levensvormen dient heem-oxygenase-1 ervoor om heem bevattende eiwitten af te breken. Een voorbeeld van een heem bevattend eiwit is hemoglobine, het eiwit dat in rode bloedlichaampjes zit en zuurstof transporteert.

Bij de afbraak van heem door heem-oxygenase-1 (HO-1) komt biliverdine (BV), ijzer (Fe2+), en koolmonoxide (CO) vrij. Biliverdine(BV) wordt door biliverdine reductase (BVR) omgezet in bilirubine (BR), de stof waarvan je geel wordt als de lever niet meer goed werkt. IJzer wordt direct gebonden door ferritine, het eiwit voor ijzeropslag in de lever en het beenmerg, en kan daardoor niet meer giftig worden. Koolmonoxide, berucht vanwege kolendampvergiftiging, is normaal in veel lagere concentraties in de weefsels aanwezig.

Het is een stof die aan veel eiwitten en enzymen kan binden en hun functie kan veranderen. De drie stoffen die door heem-oxygenase-1 worden gevormd, zijn grotendeels verantwoordelijk voor de effecten van het enzym. Die stoffen werken als antioxidant, gaan ontstekingen tegen, beïnvloeden het afweersysteem, en belemmeren geprogrammeerde celdood.

In de cellen van niertumoren blijkt heem-oxygenase-1 meer dan normaal aangemaakt te worden. Het enzym speelt een essentiële rol bij de groei en overleving van niertumorcellen. Door de tumorcellen met de middelen tegen kanker rapamycine en sorafenib te behandelen blijkt er nog meer heem-oxygenase-1 aangemaakt te worden. Het ligt dan ook voor de hand om te veronderstellen dat het verhoogde niveau van heem-oxygenase-1 de niertumorcel beschermt en ongevoelig maakt voor de antitumormiddelen.

Dat blijkt ook het geval te zijn. Als de productie van heem-oxygenase-1 geremd wordt, werken rapamycine en sorafenib wel goed en sterven de niertumorcellen af door geprogrammeerde celdood (apoptose). Omgekeerd, als er voor gezorgd wordt dat de niertumorcellen kunstmatig een extra hoeveelheid van het enzym maken, worden ze helemaal ongevoelig voor rapamycine en sorafenib en blijven ze ongeremd delen.

Dat blijkt onder andere te komen doordat er een eiwit (Bcl-xL) in extra hoeveelheden wordt aangemaakt. Dat eiwit is betrokken bij de remming van geprogrammeerde celdood. Het wordt ook extra gemaakt na toediening van koolmonoxide, een van de stoffen die door heem-oxygensase-1 geproduceerd wordt. Een ander effect van zowel heem-oxygenase als koolmonoxide is de remming van de afbraak en het hergebruik van, vaak beschadigd, celmateriaal (autofagie).

Het blijkt dat dit komt doordat een eiwit (Bcl-xL) dat als gevolg van extra heem-oxygenase-1 meer wordt aangemaakt, bindt aan andere eiwitten (Beclin-1 en Rubicon). Die binding van de eiwitten aan elkaar zorgt ervoor dat er minder recycling van celmateriaal optreedt. Zowel rapamycine als sorafenib bevorderen juist weer het de recycling van celmateriaal (autofagie). Men denkt dat autofagie functioneert als een kwaliteitscontrole in de cel. In de vroege stadia van kanker worden op deze manier beschadigde celstructuren en eiwitten verwijderd, zodat het ontstaan en de groei van de tumorcel wordt tegengegaan.

Deze studie maakt duidelijk hoe heem-oxygenase-1 niertumorcellen in staat stelt om te blijven overleven. Heem-oxygenase-1 beschermt niertumorcellen tegen de werking van medicijnen tegen kanker (rapamycine en sorafenib) door het onderdrukken van zowel geprogrammeerde celdood als recycling van celmateriaal. Bij de behandeling van nierkanker lijkt het dan ook van groot belang om middelen te ontwikkelen en in te zetten die heem-oxygenase-1 remmen. Samen met medicijnen als rapamycine en sorafenib zou dan nierkanker beter behandelbaar zijn.

sterren Gepubliceerd: woensdag 28-11-2012
Bron: Journal of Biological Chemistry | Nog geen reacties




'Voor operatie nier koelen heeft geen zin'

Bij een operatie waarbij een gedeelte van een nier wordt verwijderd, is het goed gebruik om die nier vooraf een aantal minuten te koelen, om weefselschade tegen te gaan. Uit Canadees onderzoek, gepresenteerd tijdens AUA Annual Meeting 2019, blijkt nu echter dat koelen geen effect heeft op het resultaat van de operatie.

Een operatie waarbij een gedeelte van een nier wordt verwijderd heet een partiële nefrectomie. Deze operatie wordt toegepast om nierkanker te behandelen, als de tumoren tenminste op een geschikte plaats zitten om de operatie uit te voeren. Tot nu toe is het goed gebruik om de nier voorafgaand aan de operatie te koelen, om de stofwisseling in de nier te vertragen, en daarmee weefselschade in de nier tegen te gaan. Van andere operaties is bekend dat koelen een positief effect heeft, dus de gedachte dat het nuttig is om voor een partiële nefrectomie ook te doen, is niet zo gek, hoewel het nog nooit experimenteel is onderzocht. Het koelen gebeurt door voorafgaand aan de operatie, na het afsluiten van de bloedtoevoer, een laag van 2 cm ijs rond de nier aan te brengen, en die na 10 minuten weer te verwijderen.

Het Canadese onderzoek had tot doel om uit te zoeken of het koelen voor een partiële nefrectomie nuttig was. De opzet was om zo dicht mogelijk bij een dubbelblind onderzoek te blijven als mogelijk, waarbij de uitvoerende artsen pas op het laatste moment te horen kregen of de nier was gekoeld of niet.

Lees meer »

Kans op nierfalen na operatie nierkanker verdubbeld »

Mensen met nierkanker bij wie beide nieren verwijderd worden, zijn als gevolg daarvan vanzelfsprekend nierpatiënt. Maar ook als maar een van de nieren geheel of zelfs gedeeltelijk uitgenomen wordt, is er een risico op nierfalen. Australische wetenschappers hebben uitgezocht hoe dit in de praktijk uitpakt. Het risico is klein maar aanwezig, en het maakt uit of de zieke nier helemaal verwijderd wordt, of dat een schoon deel kan blijven zitten.

Lees meer »

Oefennier uit 3D-printer maakt chirurg beter »

Tegenwoordig worden steeds meer operaties uitgevoerd met behulp van robotarmen, die door de chirurg bediend worden. Om het manipuleren van deze robotarmen tijdens een bepaalde operatie goed onder de knie te krijgen, moeten chirurgen voldoende trainen. Het trainen gebeurt in een trainingsomgeving, die een model van het te opereren orgaan bevat. Een Amerikaans model van een nier om een robot-ondersteunde gedeeltelijke nefrectomie uit te voeren, blijkt goed te voldoen.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier