Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Mini-niertjes in een kweekschaaltje

Door Redactie - Ingezonden mededeling 

Door Anne Schijvens - Een interview met onderzoeker Jitske Jansen uit het Radboudumc Amalia Kinderziekenhuis in Nijmegen over haar onderzoek naar organoÔden. Meer achtergrondinformatie over dit onderzoek is recent gepubliceerd in het tijdschrift Pediatric Nephrology en is HIER te lezen.

Jitske is in 2016 gepromoveerd aan de Radboud Universiteit en heeft gedurende twee jaar aan de Universiteit Utrecht gewerkt als postdoc-onderzoeker waar zij onderzoek heeft gedaan naar de ontwikkeling van de biologische kunstnier. Jitske is sinds april 2018 werkzaam als postdoc-onderzoeker bij de afdelingen kindernefrologie en pathologie onder begeleiding van dr. Michiel Schreuder, kindernefroloog en dr. ing. Bart Smeets, senior onderzoeker.

OrganoÔden, wat zijn dat eigenlijk?
Jitske vertelt: 'OrganoÔden zijn mini-orgaantjes in een kweekschaaltje.' In het geval van Jitske gaat het om mini-niertjes die in het laboratorium zijn gekweekt uit stamcellen. Jitske vervolgt: 'Het bijzondere aan organoÔden is, dat er 3D-nefronen worden gevormd, weliswaar nog niet volledig volwassen weefsel, maar het uiterlijk en de werking komt steeds dichterbij een echt orgaan.'

Het maken van een 'mini-niertje'
De mini-niertjes worden gevormd uit stamcellen. Deze stamcellen kunnen worden gemaakt uit relatief gemakkelijk te verkrijgen materiaal van de patiŽnt. Jitske vertelt: 'Gewone lichaamscellen, zoals huidcellen of witte bloedcellen, worden in het laboratorium geprogrammeerd. Je kunt het vergelijken met een klok die als het ware wordt teruggezet. Hierdoor kunnen de cellen zich opnieuw gaan vormen tot stamcellen. Deze cellen kunnen nog alle kanten op en worden pluripotente stamcellen genoemd.' Om de cellen opnieuw te programmeren worden verschillende factoren gebruikt. 'Maar het is geen vast recept, elke stamcellijn heeft een andere aanpak en verzorging nodig.' De totale cyclus om een mini-niertje te maken duurt ongeveer 25-26 dagen en de organoÔden moeten in die tijd goed verzorgd worden.

Waarvoor kunnen deze mini-niertjes worden gebruikt?
OrganoÔden kunnen worden gebruikt om een ziekte na te bootsen en medicatie te testen. Jitske geeft aan: 'In ons geval willen we met de mini-niertjes modellen maken voor verschillende nierziekten. Het nefrotisch syndroom is hiervan een voorbeeld.' Op dit moment is nog weinig bekend over het ontstaan van het nefrotisch syndroom. Om dit te onderzoeken gaan de onderzoekers bloed van een†patiŽnt met nefrotisch syndroom toevoegen aan het mini-niertje om te zien wat er gebeurt. Dit doen ze zowel met materiaal in de actieve fase van de ziekte als tijdens een rustige fase. Op deze manier hopen de onderzoekers een stap te maken in het identificeren van de factor in het bloed die bij een deel van de kinderen het nefrotisch syndroom veroorzaakt.

Een ander onderdeel van het nefrotisch syndroom dat nog grotendeels onopgehelderd is, is waarom bijvoorbeeld prednison bij veel kinderen met het nefrotisch syndroom goed werkt. Jitske vertelt: 'Als we het mini-niertje nefrotisch hebben gemaakt, kunnen we zien wat er gebeurt als we deze 'behandelen' met prednison. Uiteindelijk willen we niet alleen prednison testen bij het veelvoorkomende minimal change nefrotisch syndroom, maar juist voor de verschillende vormen van nefrotisch syndroom een model maken, zodat we hierop ook andere behandelingen kunnen testen.' Het bijzondere aan organoÔden is, dat voor de individuele patiŽnt een model gemaakt kan worden dat precies klopt met de ziekte en de eventuele genetische variant. Zo kan de werkzaamheid van een medicijn per patiŽnt getest worden. Jitske geeft aan: 'Het uiteindelijke doel is, om een stap te zetten richting gepersonaliseerde behandeling en dus medicijnen op maat te kunnen geven.'

Een mini-niertje in een kweekschaaltje
(klik voor vergroting).

Hoe ver zijn jullie nu met de ontwikkeling van de mini-niertjes?
Jitske: 'In het afgelopen jaar hebben we de organoÔdenkweek opgezet in ons laboratorium. We kunnen nu prachtige mini-niertjes kweken (foto recht) op een reproduceerbare wijze. Daarnaast hebben we stappen gezet om het mini-niertje nog meer volwassen te maken en zijn we bezig met het opzetten van ziektemodellen, wat er veelbelovend uitziet.'

Tenslotte: Wat is jouw grootste wetenschappelijke ontdekking tot nu toe?
Jitske: 'Recent hebben we een factor X gevonden die ervoor zorgt dat de hoeveelheid bloedvaatjes in de mini-niertjes sterk toeneemt. Deze bloedvaatjes zijn nodig voor het goed functioneren van de mini-niertjes en voor de verdere ontwikkeling. Ik ga jullie nog niet vertellen om welke factor dit precies gaat, daar zullen jullie in de toekomst zeker van gaan horen.'

sterren Gepubliceerd: maandag 18-03-2019 | Reacties (1)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • theys, rummen
    02-04-2019 23:19

    Is er al enig zicht op de tijdsperiode waarbinnen een nier ( voor transplant ) kan gekweekt worden ?

    met dank,




'Voor operatie nier koelen heeft geen zin'

Bij een operatie waarbij een gedeelte van een nier wordt verwijderd, is het goed gebruik om die nier vooraf een aantal minuten te koelen, om weefselschade tegen te gaan. Uit Canadees onderzoek, gepresenteerd tijdens AUA Annual Meeting 2019, blijkt nu echter dat koelen geen effect heeft op het resultaat van de operatie.

Een operatie waarbij een gedeelte van een nier wordt verwijderd heet een partiële nefrectomie. Deze operatie wordt toegepast om nierkanker te behandelen, als de tumoren tenminste op een geschikte plaats zitten om de operatie uit te voeren. Tot nu toe is het goed gebruik om de nier voorafgaand aan de operatie te koelen, om de stofwisseling in de nier te vertragen, en daarmee weefselschade in de nier tegen te gaan. Van andere operaties is bekend dat koelen een positief effect heeft, dus de gedachte dat het nuttig is om voor een partiële nefrectomie ook te doen, is niet zo gek, hoewel het nog nooit experimenteel is onderzocht. Het koelen gebeurt door voorafgaand aan de operatie, na het afsluiten van de bloedtoevoer, een laag van 2 cm ijs rond de nier aan te brengen, en die na 10 minuten weer te verwijderen.

Het Canadese onderzoek had tot doel om uit te zoeken of het koelen voor een partiële nefrectomie nuttig was. De opzet was om zo dicht mogelijk bij een dubbelblind onderzoek te blijven als mogelijk, waarbij de uitvoerende artsen pas op het laatste moment te horen kregen of de nier was gekoeld of niet.

Lees meer »

Beurs voor onderzoek naar dialyse bij ouderen »

Hebben patiënten van 70 jaar of ouder baat bij dialyse? Dit gaan dr. Marjolijn van Buren, prof. dr. Willem Jan Bos en dr. Simon Mooijaart van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) samen met collega’s van onder andere het HagaZiekenhuis en UMC Utrecht onderzoeken. Het Leading the Change (LtC)-programma maakt 600.000 euro vrij voor het onderzoek. Bos sprak zich al jaren geleden uit tegen dialyse na het tachtigste levensjaar.

Lees meer »

Nederlandse Nierdag »

De Nierpatiënten Vereniging Nederland organiseert opnieuw de Nederlandse Nierdag, in Lunteren. NierNieuws is ook aanwezig op deze dag. De Nierdag is een dag vol workshops en presentaties over onderwerpen als dieet, positieve gezondheid en omgaan met ziekte binnen het gezin. Daarnaast is er een informatiemarkt. Onderdeel van deze markt is een vakantieplein.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier