Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Wiskundig model maakt schatting van druk in nierfilters

Door Gastredacteur 

Door Rosa Wouda - Een interview met arts-onderzoeker Didier Collard over het onderzoek naar het meten van druk in de nierfilters in het Amsterdam UMC.

Didier heeft een bachelor wiskunde en natuurkunde gedaan, gevolgd door een master mathematische fysica aan de Universiteit van Amsterdam. Via de zij-instroom is hij daarna geneeskunde gaan studeren en hij heeft inmiddels zijn opleiding tot arts afgerond. Tijdens zijn coschappen raakte Didier betrokken bij onderzoek naar druk en stroomsnelheid in de nierslagader. Nu werkt hij sinds twee jaar als arts-onderzoeker bij de afdeling vasculaire geneeskunde/nefrologie onder leiding van dr. Van den Born en dr. Vogt. Aansluitend bij zijn achtergrond als wiskundige en arts, heeft hij zijn mathematische kennis gebruikt om een model te maken dat de druk schat in de nierfilters. De nierfilters bestaan uit een kluwen haarvaatjes van zo’n 0,1 mm groot, wat het zeer moeilijk maakt om hierin metingen te doen.

Waarom is het van belang om de druk in de nierfilters beter te kunnen schatten?
Didier: 'Zowel een te hoge als een te lage druk is slecht voor het functioneren van de nier. Een te hoge druk beschadigt de nierfilters en een te lage druk zorg ervoor dat er onvoldoende bloed wordt gefiltreerd.' Om de druk in de nier te reguleren gebruiken de nieren een terugkoppelingsmechanisme. Didier: 'Bij patiënten met diabetes kan dit regelmechanisme beschadigd raken, waardoor de druk in de nier oploopt. Dit is een van de redenen dat patiënten met diabetes chronische nierschade ontwikkelen.'

Tot op heden is het niet mogelijk om de druk in de nierfilters te meten in mensen, daarom hebben jullie een model toegepast om een schatting te maken van de druk. Hoe werkt dat?
Didier: 'In de jaren ’80 van de vorige eeuw heeft men in diermodellen druk gemeten. Dit werd gedaan door het plaatsen van micropipetten in oppervlakkig gelegen nierfilters. De meting is echter zeer riskant en wordt om die reden bij mensen niet gedaan. Om toch een schatting te kunnen maken van de druk hebben we gebruik gemaakt van het windketelmodel.' Het windketelmodel ontleent zijn naam aan de windketel, een luchtreservoir in een brandweerpomp. Zoals in onderstaande afbeelding wordt weergegeven, wordt de schommelende afgifte van de pompstraal opgevangen en uitgesmeerd in de windketel. Hierdoor kan bij de brandspuit een gelijke uitstroom van water plaatsvinden. In het menselijk lichaam vindt iets vergelijkbaars plaats; de afgifte van bloed die pompsgewijs gaat met elke hartslag wordt opgevangen door de (grote) elastische bloedvaten, waardoor de druk in de bloedvaten constant wordt gemaakt. Didier: 'Dit model wordt al langer toegepast in de cardiologie, maar nog niet in de nefrologie. Omdat de doorbloeding van de nieren anders is dan in het hart hebben we het model aangepast op de nier. Door toepassing van dit model op de nieren is het mogelijk met behulp van de druk en stroomsnelheid in de nierslagader de druk in de haarvaten van de nierfilters te schatten.'

Schematische weergave van het windketelmodel

Om een schatting te maken van de druk in de haarvaten van de nier moet je dus eerst de druk en de stroomsnelheid van het bloed meten in de nierslagader, hoe meten jullie dat?
'Bij patiënten met (een verdenking op) een vernauwing van nierslagader wordt via de lies een dun slangetje (katheter) ingebracht ter plaatse van de vernauwing. Vervolgens wordt door middel van het opblazen van een ballonnetje (dotteren) of het plaatsen van een metalen gaas (stent) de vernauwing opgeheven. Tijdens deze procedure wordt tevens een meetdraad ingebracht, waarmee we de druk en de stroomsnelheid van het bloed in de nierslagader kunnen meten. Deze waarden hebben we gebruikt in het model.'

Het Platform Aio's Nefrologie (PLAN) verenigt jonge onderzoekers in de nefrologie. Speciaal voor NierNieuws schrijven de leden artikelen over het werk dat ze doen, en geven ons zo een kijkje in de keuken. Dit is de tiende bijdrage, door Rosa Wouda (Amsterdam UMC).

Komt de geschatte druk in de haarvaten die jullie hebben gevonden overeen met eerdere bevindingen in de diermodellen waarin de druk direct is gemeten?
Didier: 'Wij hebben een gemiddelde druk gevonden van 48 mmHg, in diermodellen lag deze druk tussen de 50-60 mmHg, dit lijkt dus goed overeen te komen. Daarnaast was de geschatte druk in de haarvaten van de nier hoger bij patiënten met diabetes. Dit klopt met wat we zouden verwachten.'

Wat zijn risicofactoren voor een verhoogde druk in de haarvaten van nier?
'Naast het hebben van diabetes is een hoge bloeddruk een belangrijke risicofactor voor het ontwikkelen van een verhoogde druk in de nierfilters.'

Kunnen we met deze nieuwe kennis patiënten ook beter behandelen?
'Deze bevindingen helpen ons de achteruitgang van nierfunctie door diabetes of een verhoogde bloeddruk beter te begrijpen. Daarnaast geeft het meer inzicht in wat er op het niveau van de nieren gebeurt bij een verlaagde bloeddruk. Tevens kan deze kennis worden toegepast om de behandeling van patiënten met vernauwing van de nierslagader te verbeteren. In samenwerking met de Nierstichting en collega-onderzoeker Lennart van de Velde (links op foto) onderzoeken we nu welke patiënten met een vernauwing van de nierslagader het meeste baat hebben bij een dotterbehandeling, middels metingen van de bloedstroomsnelheid. Hiervoor gebruiken we onder andere een gepersonaliseerd computermodel, eigenlijk een uitgebreide versie van het windketelmodel van de nierfilters.' Meer informatie over deze studie is te vinden op de website van de Nierstichting.

Wat zou je in de toekomst graag willen onderzoeken?
Didier: 'Het zou het heel gaaf zijn als we de druk en bloedstroomsnelheid van de nierslagader niet meer invasief hoeven te meten met een katheter, maar dat bijvoorbeeld kunnen doen met behulp van een flow MRI of een echo met contrast.'

Het volledige artikel van de onderzoeksgroep is te lezen in JASN

sterren Gepubliceerd: maandag 13-07-2020 | Nog geen reacties




Wisselingen in Maastricht

Twee grote veranderingen bij de afdeling nefrologie in Maastricht: prof.dr. Karel Leunissen is met emeritaat gegaan en prof.dr. Jeroen Kooman is benoemd tot nieuwe directeur van EDLAB, het UM-instituut voor onderwijsinnovatie.

Bij zijn afscheid van het Maastricht UMC+ is internist-nefroloog prof.dr. Karel Leunissen benoemd tot officier in de Orde van Oranje-Nassau. Tevens is hij onderscheiden met de Maastricht UMC+ penning. Leunissen is sinds 1984 tot aan zijn emeritaat in juni 2020 in dienst geweest van het academisch ziekenhuis Maastricht en de Universiteit van Maastricht. Hij is begonnen als jonge internist-nefroloog, waarbij hij nog nauw betrokken is geweest bij het opzetten van het niertransplantatieprogramma in Maastricht. Vervolgens is hij bevorderd tot universitair hoofddocent en later tot vakhoogleraar en opleider Nefrologie. Vanaf 1998 was hij, binnen de afdeling Interne geneeskunde van het Maastricht UMC+, hoofd van de onderafdeling Nefrologie.

Naast zijn vakinhoudelijk werk heeft Leunissen zich uitgebreid bezig gehouden met onderwijs. Zo was hij bijvoorbeeld vice-decaan en portefeuillehouder onderwijs van de (toenmalige) Faculteit der Geneeskunde, en directeur van het Stafdirectoraat Zorg en Leren. Een andere nefroloog met onderwijsbloed is prof.dr. Jeroen Kooman. Hij is per 1 september benoemd tot nieuwe directeur van EDLAB, het UM-instituut voor onderwijsinnovatie.

Lees meer »

Weer grote prijs voor Martin de Borst »

De Groningse nefroloog Martin de Borst, ontving zaterdag 6 juni de Stanley Shaldon Award for Young Investigators van de ERA-EDTA, de European Renal Association-European Dialysis and Transplant Association. De prijs, die bestaat uit onder andere een bedrag van 10.000 euro, werd uitgereikt tijdens het jaarlijkse ERA-EDTA congres dat dit jaar, vanwege de corona-pandemie, online plaatsvond in plaats van in Milaan.

Lees meer »

Helft Nederlanders heeft keuze vastgelegd in donorregister »

Op 2 januari 2020 stond 49 procent van de Nederlandse bevolking van 18 jaar of ouder geregistreerd in het Donorregister. Dat zijn 6,9 miljoen mensen, 556 duizend meer dan op 2 januari 2019. De toename van het aantal toestemmingen met of zonder donatiebeperking is meer dan de jaren daarvoor. Het aantal mensen dat expliciet geen toestemming voor orgaandonatie geeft, nam ook meer toe dan de jaren daarvoor. Dat blijkt uit cijfers van het CBS en het Donorregister.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier