Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Medicijnen op maat: van belang na transplantatie

Door Shanty Sterke 

Therapeutic drug monitoring, dat betekent zoiets als: bloedprikken en de hoeveelheid medicijn in het bloed meten. Dat is zeker bij transplantatiepatiënten essentieel, want als je niet weet hoe hoog de concentratie van de afweeronderdrukkende medicijnen is dan kan het helemaal mis gaan. Als een patiënt te veel medicatie krijgt, is er een kans op nierschade of andere bijwerkingen. Wanneer de dosis te laag is dan is er een kans op afstoting van de nieuwe nier. Juist bij deze patiëntengroep is het dus enorm belangrijk dat patiënten een therapie op maat krijgen ofwel personalized medicine, zoals dat heet. Op de wetenschapsdag op 13 oktober vertelt Dirk Jan Moes, ziekenhuisapotheker in het laboratorium van het Leids Universitair Medisch Centrum, over de nieuwste inzichten en mogelijkheden op dit gebied.

Enzymen in de lever zorgen ervoor dat medicijnen worden afgebroken. Maar de snelheid waarmee dat gebeurt, kan erfelijk bepaald zijn. Simpel gezegd, als dat te snel gaat, dan kan het medicijn zijn werk niet goed doen omdat het snel weer uit het lichaam verdwijnt. Deze patiënten zouden gebaat zijn bij een hogere startdosering. Als het daarentegen te langzaam gaat, kan een patiënt juist heel veel last van bijwerkingen hebben en zou een lagere startdosering beter zijn.

Om dat voor te zijn wordt bij alle niertransplantatiepatiënten binnen het LUMC van tevoren DNA afgenomen. Dit doen ze om te kijken welke erfelijke variant van het enzym dat het medicijn tacrolimus afbreekt die patiënt heeft. Genotypering heet dat. Tacrolimus is één van de meest gebruikte afweeronderdrukkende medicijnen. Als men weet welke variant van het enzym de patiënt heeft dan kan de arts daar de startdosering op aanpassen. Ongeveer vijftien procent van de Europese bevolking heeft de erfelijke variant waardoor bij deze patiënten tacrolimus sneller wordt afgebroken dan normaal.

Maar met genotypering alleen ben je er nog niet. Niet alleen erfelijke factoren bepalen de hoogte van de bloedspiegel. Ook de wisselwerking met andere medicijnen, eetgewoontes, tijdstip van inname en andere factoren bepalen hoe hoog de concentratie van een geneesmiddel in het bloed is. Daarom is therapeutic drug monitoring zo belangrijk voor transplantatiepatiënten.

'In het algemeen is het gebruikelijk om een dalspiegel, zeg maar de laagste spiegel over de dag, te meten,' vertelt Moes, 'maar wij meten in Leiden meestal iets meer zodat we iets kunnen zeggen over de totale blootstelling over de dag. Want wij geloven dat je daardoor toch wel iets nauwkeuriger kunt doseren dan alleen op de dalspiegel. Dat doen we regelmatig. Sowieso kort na transplantatie. Dan wordt dat denk ik wel vier keer het eerste half jaar gedaan en daarna, als patiënten stabiel zijn, één keer per jaar. Als ze bijvoorbeeld medicatie gebruiken waarvan je kan verwachten dat de spiegel gaat stijgen of dalen dan wordt er ook altijd extra preventief gemeten.'

Tegenwoordig is het meten van de bloedspiegels ook in de thuissituatie mogelijk. Hoe dat werkt en ander nieuws rondom dit onderwerp kunt u allemaal komen beluisteren op 13 oktober.

sterren Gepubliceerd: maandag 09-10-2017 | Reacties (3)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • T. Vogels, Eindhoven
    18-10-2017 07:35

    Tja Carla,

    Begrijp je invalshoek maar daar gaat het juist in dit artikel niet om. Integendeel je wilt juist dat je zo min mogelijk medicatie gebruikt maar wel aan de veilige kant doseert. De macht van Big Pharma is denk ik ook zomaar niet weg te cijferen maar zonder markt gedreven bedrijven komen er echt geen nieuwe middelen beschikbaar die voor patiŽnten vaak levensreddend zijn zoals de immunosuppressiva.

  • Merel, Utrecht
    09-10-2017 21:59

    Je kunt al die mensen inderdaad ook gewoon dood laten gaan, stuk minder opbrengsten uit medicijnverkoop heb je dan.

  • Carla, Anna Paulowna
    09-10-2017 09:28

    Dit is nou precies waar het voor Big Pharma om draait: veel patiŽnten creŽren en die afhankelijk te maken, veel patiŽnten die liefst de duurste medicijnen (zijn geen geneesmiddelen!) levenslang zullen moeten gebruiken: dŠŠr kun je lekker op plannen en rijk van worden.




Thuis prikken voor medicijnspiegel

Een dried blood spot is niets anders dan een bloeddruppeltje uit een vingerprik op een kaartje. Thuis op de bank afgenomen en opgestuurd naar het lab. Herman Veenhof, ziekenhuisapotheker in opleiding en onderzoeker in het UMC Groningen, vraagt zich in zijn promotieonderzoek af of dit polibezoeken van transplantatiepatiënten kan vervangen. En als je toch naar de poli moet komen, kan het dan voor de artsen en voor de patiënten efficiënter? Op 24 februari zal hij zijn proefschrift hierover verdedigen.

'Uit zo'n dried blood spot, ik gebruik bewust de Engelse term want dat doet iedereen, kunnen we creatinine en de vijf meest gebruikte immunosuppressiva meten', legt Veenhof uit. Een patiënt kan zelf thuis bloed prikken en een enkel druppeltje opsturen naar het lab waar het geanalyseerd wordt. De vraag is echter of dit net zo goed en betrouwbaar is als de gewone methode, de buisjes bloed die al twintig jaar worden geprikt en geanalyseerd?

Om antwoord op die vraag te vinden heeft Veenhof transplantatiepatiënten op de prikpoli gevraagd om op hetzelfde tijdstip, tijdens de afname van het buisje bloed, ook een dried blood spot te prikken. Wat bleek? De labwaardes uit een buisje bloed en uit de dried blood spots die op hetzelfde tijdstip geprikt waren, kwamen goed overeen.

Lees meer »

World Kidney Day 2020 »

Traditiegetrouw vindt World Kidney Day plaats op de tweede donderdag van maart; in 2020 is dat op de 12e. Het wereldwijde thema, vastgesteld door de International Society of Nephrology, is Kidney Health for Everyone Everywhere – from Prevention to Detection and Equitable Access to Care. Ofwel: van preventie tot opsporing en gelijke toegang tot zorg. Dit thema lijkt een beetje op dat van 2019, ook toen was het uitgangspunt 'Niergezondheid voor iedereen, overal'.

Lees meer »

NierstichtingChallenge: 25 ideeŽn gehonoreerd »

De projecten van de NierstichtingChallenge 2020 zijn bekend. Na advies van vertegenwoordigers van patiënten en professionals is aan 25 projecten subsidie toegekend. Inmiddels heeft de eerste kennisuitwisseling tussen alle projectleiders plaatsgevonden. De Challenge projecten hebben een looptijd van een jaar en focussen op praktische toepassingen. Het thema van de Challenge 2020 is 'Zorg dichtbij de patiënt'.

Lees meer »


Medicijnen op maat: van belang na transplantatie





NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier