Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Afweer tegen veelvoorkomend virus blijft verrassen

Door Albert de Vreede 

Prof. dr. R.J.M. ten Berge

Maandag, op de derde dag van het ERA-EDTA-congres in Amsterdam, hield professor Ineke ten Berge van het AMC in Amsterdam een excellente presentatie. Daarin belichtte zij de meest recente gegevens over de interactie tussen het afweersysteem en CMV (cytomegalovirus). Een belangrijk nadeel van de afweerreactie tegen CMV die noodzakelijk is om het virus onder controle te kunnen houden, is dat er ook kruisreactie tegen de donor-specifieke eiwitten van een getransplanteerde nier kan ontstaan.

Getransplanteerde nieren blijven steeds langer functioneren dankzij het grote aantal beschikbare middelen die de afweer onderdrukken. De verbeterde mogelijkheden om de afweer te onderdrukken gaan helaas ten koste van de afweerreactie tegen virussen. Als gevolg daarvan hebben getransplanteerden meer last van virussen zoals BKV en CMV, die beide een bedreiging voor de nier vormen.

Als iemand met CMV, een herpesvirus, geïnfecteerd wordt, is de infectie bij een normaal werkend afweersysteem meestal snel onder controle. Helemaal kwijt raak je het virus echter nooit, het blijft latent aanwezig. De T-cellen van het afweersysteem spelen een cruciale rol bij het in de hand houden van een CMV-infectie. En in het bijzonder CD8-positieve T-cellen die er voor zorgen dat CMV-geïnfecteerde cellen van het lichaam opgeruimd worden, de effector CD8+ T-cellen. Een gedeelte van die cellen gaat in rust en wordt memory (geheugen) CD8+ T-cellen. Die memory cellen kunnen te allen tijde weer geactiveerd worden als CMV weer opvlamt; ze zijn het geheugen van het afweersysteem.

Om CMV voortdurend onder controle te houden zijn er zoveel CMV-specifieke CD8-positieve effector T-cellen nodig dat ze een groot deel vormen van de in het bloed aanwezige CD8+ T-cellen. In tegenstelling tot in bloed vormen de CMV-specifieke T-cellen in de lymfeklieren een relatief beperkt deel van de daar aanwezige T-cellen. In de lymfeklieren is de verhouding tussen effector en memory cellen ook heel anders dan in bloed. In de lymfeklieren zijn verhoudingsgewijs veel meer memory T-cellen.

Zowel in bloed als in lymfeklieren zit een verzameling van CMV-specifieke T-cellen die elk tegen een gedeelte van een CMV-eiwit, een epitoop, zijn gericht. In bloed en lymfeklieren is de verzameling van die kloons nogal divers. De kloons zijn vaak zowel in de lymfeklieren als in het bloed aanwezig met een enkele kloon die uniek is voor een van beide compartimenten. Als een CMV-positieve donornier in een CMV-positieve ontvanger wordt getransplanteerd en de afweer effectief wordt onderdrukt, kan CMV reactiveren. Kloons vanuit de lymfeklier komen dan ook weer meer in het bloed, en -hoewel vrij zeldzaam- kan het gebeuren dat een kloon die voorheen alleen in de lymfeklieren te vinden was, nu ook in het bloed verschijnt. En bij reactivering van CMV ontstaan er ook nieuwe kloons.

De afweer tegen CMV kan heel breed zijn of worden, en CMV-specifieke T-cellen kunnen kruisreageren met donor-specifieke eiwitten in de getransplanteerde nier zoals niet matchende HLA-eiwitten. Er kan dan schade aan de nier ontstaan. De afweer tegen CMV, die nodig is om het virus onder controle te houden, wordt dan de vijand van de getransplanteerde nier. Hoe te voorkomen is dat de afweer tegen CMV de getransplanteerde nier gaat aanvallen is op dit moment niet duidelijk. Verder onderzoek naar de afweer tegen CMV zal nodig zijn om mogelijk een uitweg te vinden waarbij de getransplanteerde nier zo lang mogelijk behouden kan blijven.

sterren Gepubliceerd: woensdag 04-06-2014 | Reacties (2)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • Redactie, Utrecht
    06-06-2014 11:56

    Professor Ten Berge (die bovenstaand artikel zelf redigeerde) zegt op de website van de Nederlandse Vereniging voor Immunologie:

    "Transplantatiepatiënten die nog geen eerste CMV-infectie hebben gehad en een nier krijgen van een patiënt die zo'n infectie wél heeft doorgemaakt, krijgen gedurende een half jaar antivirale profylaxe. Patiënten met kans op reïnfectie of reactivatie van een eerdere CMV-infectie, kunnen een preventieve behandeling krijgen."

  • AJG, Boston, VS
    05-06-2014 23:16

    Wordt er in Nederland ook een anti-viraal medicijn (zoals Valcyte) voorgeschreven in de eerste maanden na transplantatie? Dit is nl standaard in VS in eerste cruciale maanden om activatie van CMV virus te onderdrukken/voorkomen.




Beterschappen start Gecombineerde Leefstijlinterventie gericht op nierpatiënten

Dat een gezonde leefstijl (gezonde voeding, voldoende beweging, slaap en ontspanning, stoppen met roken en alcohol matigen) belangrijk is, weten we al een tijd. Maar juist nu, tijdens deze COVID pandemie, is een gezonde leefstijl belangrijker dan ooit. De boodschap is 'Zorg goed voor jezelf. Gezond leven houdt je weerstand op peil. Je wordt minder snel ziek en bent beter beschermd tegen ziekmakende bacteriën en virussen, zoals het coronavirus. En als je toch ziek wordt, herstel je meestal sneller.' Tal van wetenschappelijke onderzoeken laten dit ook zien.

Voor wie zelf dit jaar ook een start wil maken met een gezondere leefstijl start Beterschappen met een leefstijlprogramma, de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). Speciaal voor nierpatiënten met een redelijke nierfunctie (30% of hoger) die een te hoog gewicht hebben (BMI van 25 of hoger) en graag willen afvallen. Het programma duurt twee jaar en je krijgt gedurende het gehele programma advies en begeleiding bij het aanleren van een gezonde leefstijl. Onder intensieve begeleiding van leefstijlcoach-diëtist Femke en fysiotherapeut Marieke werk je aan je gezondheid.

Lees meer »

Drijvende kracht achter donorwet publiceert boek: ‘Dat bepaal je zelf’ »

Vandaag, 5 februari 2021 verschijnt het boek ‘Dat bepaal je zelf’. Een onthullend boek over de tien jaar durende strijd voor een nieuwe Donorwet. ‘Dat bepaal je zelf' is geschreven door Ed van Eeden vanuit de ervaringen van Menno Loos. Van Eeden interviewde vele betrokkenen, onder wie Pia Dijkstra, Bruno Bruins, Frank de Grave en vele anderen.

Lees meer »

Verandering van symptomen belangrijk voor start dialyse »

Wat is het beste moment om te starten met dialyseren? Over deze vraag boog Cynthia Janmaat zich in haar promotie-onderzoek. Op 25 november j.l., verdedigde ze haar proefschrift waarin ze beschrijft hoe ze dichter bij een antwoord komt. In de praktijk blijkt regelmatig dat er patiënten zijn met een heel slechte nierfunctie, die daar nog nauwelijks last van hebben. Terwijl andere patiënten met een minder slechte nierfunctie juist meer symptomen ervaren.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier