Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Afweerweb uit witte bloedcel speelt belangrijke rol in auto-immuunziekten

Door Gastredacteur 

Door Rosa Wouda - Een interview met arts-onderzoeker Laura van Dam uit het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) over haar onderzoek naar de rol van NETs (neutrofiel extracellulaire traps) in de pathofysiologie van ANCA-geassocieerde vasculitis (AAV) en Systemische Lupus Erythematosus (SLE). Laura heeft biomedische wetenschappen gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam en heeft daarna via het SUMMA traject in Utrecht haar opleiding tot arts afgerond. Ze werkt nu sinds vier jaar als arts-onderzoeker bij de afdeling nefrologie onder leiding van nefroloog dr. Onno Teng. Aansluitend bij haar achtergrond als biomedisch wetenschapper en arts, richt zij zich met name op translationeel onderzoek waarbij ze onderzoek in het lab combineert met klinisch onderzoek om zo de vertaalslag te maken naar de patiŽnt.

Je doet onderzoek naar SLE en ANCA geassocieerde vasculitis, hoe zorgen deze ziekten voor schade aan de nier?
'SLE en AAV zijn zeldzame ziekten. Het LUMC is als expertisecentrum gespecialiseerd in de behandeling van deze ziekten. Beide ziekten geven een ontsteking van de nier, glomerulonefritis. Hierbij gaat het om een ontsteking waarbij het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam keert, ook wel een auto-immuunziekte genoemd. De kliniek van de ziekten is echter verschillend. SLE komt met name voor bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, terwijl AAV met name voorkomt bij mannen. Daarnaast zien de weefsels, biopten, er onder de microscoop ook heel anders uit.'

Kun je kort vertellen waar het onderzoek over gaat?
'Uit de literatuur blijkt dat Neutrophil Extracellular Traps (NETs) een belangrijk rol spelen in pathofysiologie van beide ziekten.' Een NET kan omschreven worden als een kleverig web van DNA-slierten. Een neutrofiel, een van de meest voorkomende witte bloedcellen in ons lichaam, kan dit web uitgooien om bacteriŽn te vangen. 'Helaas kunnen niet alleen bacteriŽn neutrofielen aanzetten tot het maken van NETs, maar ook stoffen in het bloed van patiŽnten met SLE en AAV kunnen een NET activeren. Met name in de nieren kan deze overmatige vorming van NETs schade veroorzaken. Aangezien er grote verschillen zijn in de kliniek en pathofysiologie van beide ziekten was onze vraag of er verschillende mechanismen ten grondslag liggen aan de vorming en compositie van NETs in SLE en AAV.'

Hoe hebben jullie dit onderzocht?
'Voor dit onderzoek hebben we neutrofielen van gezonde donoren gebruikt. Neutrofielen worden uit bloed geÔsoleerd en vervolgens worden de neutrofielen gestimuleerd met serum van patiŽnten SLE en AAV. Na activatie van de neutrofielen hebben we onder de microscoop de NETs bekeken.'

Wat zijn de belangrijkste bevindingen?
'In zowel patiŽnten met SLE als AAV worden overmatig veel NETs gevormd en bestaat er een verband tussen het aantal NETs en de ziekteactiviteit.' Na het meten van het aantal NETs is de compositie van de NETs verder in kaart gebracht. In haar artikel beschrijft Laura een aantal verschillen tussen NETs in SLE en AAV. Onder de microscoop zijn AAV en SLE goed te onderscheiden: bij AAV hebben NETs lange DNA strengen, terwijl bij SLE juist kleine clusters worden gevormd (zie afbeelding voorpagina, HC is gezonde controlepersoon).

Het Platform Aio's Nefrologie (PLAN) verenigt jonge onderzoekers in de nefrologie. Speciaal voor NierNieuws schrijven de leden artikelen over het werk dat ze doen, en geven ons zo een kijkje in de keuken. Dit is de negende bijdrage, door Rosa Wouda (Amsterdam UMC).

De activatie van NETs is ook verschillend tussen SLE en AAV: bij AAV is NET-vorming onafhankelijk van (ANCA)-IgG, een ANCA specifiek auto-antilichaam, terwijl SLE-immuuncomplexen juist NET formatie induceren. Tenslotte zijn er ook verschillen in de eiwitten die tot expressie komen. Al deze bevindingen samen leiden tot een beter begrip over de rol van NETs in deze twee verschillende auto-immuunziekten.

Kunnen we met deze kennis de ziekte beter behandelen?
'Uiteindelijk hoop ik dat NETs een aangrijpingspunt kunnen vormen voor nieuwe therapieŽn. Het is echter lastig om therapie te ontwikkelen die het aantal schadelijke NETs doet afnemen zonder het aantal neutrofielen drastisch te verlagen, deze zijn namelijk hard nodig om de afweer van het lichaam in stand te houden. Op dit moment is het vooral van belang het proces te snappen en daar draagt dit artikel aan bij. We weten nu dat het aantal NETs correleert met de ziekteactiviteit, een volgens stap zou zijn om te kijken of we met kennis over NETs het verloop van de ziekte beter kunnen voorspellen.'

Het volledige artikel van Laura van Dam is hier te lezen.

sterren Gepubliceerd: maandag 02-12-2019 | Nog geen reacties




Wisselingen in Maastricht

Twee grote veranderingen bij de afdeling nefrologie in Maastricht: prof.dr. Karel Leunissen is met emeritaat gegaan en prof.dr. Jeroen Kooman is benoemd tot nieuwe directeur van EDLAB, het UM-instituut voor onderwijsinnovatie.

Bij zijn afscheid van het Maastricht UMC+ is internist-nefroloog prof.dr. Karel Leunissen benoemd tot officier in de Orde van Oranje-Nassau. Tevens is hij onderscheiden met de Maastricht UMC+ penning. Leunissen is sinds 1984 tot aan zijn emeritaat in juni 2020 in dienst geweest van het academisch ziekenhuis Maastricht en de Universiteit van Maastricht. Hij is begonnen als jonge internist-nefroloog, waarbij hij nog nauw betrokken is geweest bij het opzetten van het niertransplantatieprogramma in Maastricht. Vervolgens is hij bevorderd tot universitair hoofddocent en later tot vakhoogleraar en opleider Nefrologie. Vanaf 1998 was hij, binnen de afdeling Interne geneeskunde van het Maastricht UMC+, hoofd van de onderafdeling Nefrologie.

Naast zijn vakinhoudelijk werk heeft Leunissen zich uitgebreid bezig gehouden met onderwijs. Zo was hij bijvoorbeeld vice-decaan en portefeuillehouder onderwijs van de (toenmalige) Faculteit der Geneeskunde, en directeur van het Stafdirectoraat Zorg en Leren. Een andere nefroloog met onderwijsbloed is prof.dr. Jeroen Kooman. Hij is per 1 september benoemd tot nieuwe directeur van EDLAB, het UM-instituut voor onderwijsinnovatie.

Lees meer »

Wiskundig model maakt schatting van druk in nierfilters »

Door Rosa Wouda - Een interview met arts-onderzoeker Didier Collard over het onderzoek naar het meten van druk in de nierfilters in het Amsterdam UMC. Didier heeft een bachelor wiskunde en natuurkunde gedaan, gevolgd door een master mathematische fysica aan de Universiteit van Amsterdam. Via de zij-instroom is hij daarna geneeskunde gaan studeren en hij heeft inmiddels zijn opleiding tot arts afgerond.

Lees meer »

Weer grote prijs voor Martin de Borst »

De Groningse nefroloog Martin de Borst, ontving zaterdag 6 juni de Stanley Shaldon Award for Young Investigators van de ERA-EDTA, de European Renal Association-European Dialysis and Transplant Association. De prijs, die bestaat uit onder andere een bedrag van 10.000 euro, werd uitgereikt tijdens het jaarlijkse ERA-EDTA congres dat dit jaar, vanwege de corona-pandemie, online plaatsvond in plaats van in Milaan.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier