Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Mini-niertjes in een kweekschaaltje

Door Redactie - Ingezonden mededeling 

Door Anne Schijvens - Een interview met onderzoeker Jitske Jansen uit het Radboudumc Amalia Kinderziekenhuis in Nijmegen over haar onderzoek naar organoïden. Meer achtergrondinformatie over dit onderzoek is recent gepubliceerd in het tijdschrift Pediatric Nephrology en is HIER te lezen.

Jitske is in 2016 gepromoveerd aan de Radboud Universiteit en heeft gedurende twee jaar aan de Universiteit Utrecht gewerkt als postdoc-onderzoeker waar zij onderzoek heeft gedaan naar de ontwikkeling van de biologische kunstnier. Jitske is sinds april 2018 werkzaam als postdoc-onderzoeker bij de afdelingen kindernefrologie en pathologie onder begeleiding van dr. Michiel Schreuder, kindernefroloog en dr. ing. Bart Smeets, senior onderzoeker.

Organoïden, wat zijn dat eigenlijk?
Jitske vertelt: 'Organoïden zijn mini-orgaantjes in een kweekschaaltje.' In het geval van Jitske gaat het om mini-niertjes die in het laboratorium zijn gekweekt uit stamcellen. Jitske vervolgt: 'Het bijzondere aan organoïden is, dat er 3D-nefronen worden gevormd, weliswaar nog niet volledig volwassen weefsel, maar het uiterlijk en de werking komt steeds dichterbij een echt orgaan.'

Het maken van een 'mini-niertje'
De mini-niertjes worden gevormd uit stamcellen. Deze stamcellen kunnen worden gemaakt uit relatief gemakkelijk te verkrijgen materiaal van de patiënt. Jitske vertelt: 'Gewone lichaamscellen, zoals huidcellen of witte bloedcellen, worden in het laboratorium geprogrammeerd. Je kunt het vergelijken met een klok die als het ware wordt teruggezet. Hierdoor kunnen de cellen zich opnieuw gaan vormen tot stamcellen. Deze cellen kunnen nog alle kanten op en worden pluripotente stamcellen genoemd.' Om de cellen opnieuw te programmeren worden verschillende factoren gebruikt. 'Maar het is geen vast recept, elke stamcellijn heeft een andere aanpak en verzorging nodig.' De totale cyclus om een mini-niertje te maken duurt ongeveer 25-26 dagen en de organoïden moeten in die tijd goed verzorgd worden.

Waarvoor kunnen deze mini-niertjes worden gebruikt?
Organoïden kunnen worden gebruikt om een ziekte na te bootsen en medicatie te testen. Jitske geeft aan: 'In ons geval willen we met de mini-niertjes modellen maken voor verschillende nierziekten. Het nefrotisch syndroom is hiervan een voorbeeld.' Op dit moment is nog weinig bekend over het ontstaan van het nefrotisch syndroom. Om dit te onderzoeken gaan de onderzoekers bloed van een patiënt met nefrotisch syndroom toevoegen aan het mini-niertje om te zien wat er gebeurt. Dit doen ze zowel met materiaal in de actieve fase van de ziekte als tijdens een rustige fase. Op deze manier hopen de onderzoekers een stap te maken in het identificeren van de factor in het bloed die bij een deel van de kinderen het nefrotisch syndroom veroorzaakt.

Een ander onderdeel van het nefrotisch syndroom dat nog grotendeels onopgehelderd is, is waarom bijvoorbeeld prednison bij veel kinderen met het nefrotisch syndroom goed werkt. Jitske vertelt: 'Als we het mini-niertje nefrotisch hebben gemaakt, kunnen we zien wat er gebeurt als we deze 'behandelen' met prednison. Uiteindelijk willen we niet alleen prednison testen bij het veelvoorkomende minimal change nefrotisch syndroom, maar juist voor de verschillende vormen van nefrotisch syndroom een model maken, zodat we hierop ook andere behandelingen kunnen testen.' Het bijzondere aan organoïden is, dat voor de individuele patiënt een model gemaakt kan worden dat precies klopt met de ziekte en de eventuele genetische variant. Zo kan de werkzaamheid van een medicijn per patiënt getest worden. Jitske geeft aan: 'Het uiteindelijke doel is, om een stap te zetten richting gepersonaliseerde behandeling en dus medicijnen op maat te kunnen geven.'

Een mini-niertje in een kweekschaaltje
(klik voor vergroting).

Hoe ver zijn jullie nu met de ontwikkeling van de mini-niertjes?
Jitske: 'In het afgelopen jaar hebben we de organoïdenkweek opgezet in ons laboratorium. We kunnen nu prachtige mini-niertjes kweken (foto recht) op een reproduceerbare wijze. Daarnaast hebben we stappen gezet om het mini-niertje nog meer volwassen te maken en zijn we bezig met het opzetten van ziektemodellen, wat er veelbelovend uitziet.'

Tenslotte: Wat is jouw grootste wetenschappelijke ontdekking tot nu toe?
Jitske: 'Recent hebben we een factor X gevonden die ervoor zorgt dat de hoeveelheid bloedvaatjes in de mini-niertjes sterk toeneemt. Deze bloedvaatjes zijn nodig voor het goed functioneren van de mini-niertjes en voor de verdere ontwikkeling. Ik ga jullie nog niet vertellen om welke factor dit precies gaat, daar zullen jullie in de toekomst zeker van gaan horen.'

sterren Gepubliceerd: maandag 18-03-2019 | Reacties (1)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • theys, rummen
    02-04-2019 23:19

    Is er al enig zicht op de tijdsperiode waarbinnen een nier ( voor transplant ) kan gekweekt worden ?

    met dank,




Jacqueline Knoll wint Maria ter Welle prijs

Verpleegkundig specialist Jacqueline Knoll van het Radboudumc heeft vrijdag de Maria ter Welle Prijs 2020 gewonnen. Zij ontvangt de prijs voor haar jarenlange en intensieve inzet in de nierzorg voor kinderen en adolescenten. De prijs is een initiatief van de Nierstichting en de Willem Kolff Stichting met als doel verpleegkundigen, maatschappelijk werkers en diëtisten werkzaam in de nierzorg te waarderen. Jacqueline Knoll, woonachtig in Nijmegen, ontvangt een medaille en een geldbedrag van 2.000 euro dat zij mag besteden aan haar persoonlijke ontwikkeling op het terrein van de nefrologie.

Derk Meulman (voorzitter Willem Kolff Stichting): 'De jury constateerde dat Jacqueline Knoll een zeer waardige winnares is. Zij is genomineerd door collega’s, maar ook door de regionale nierpatiëntenvereniging van het Radboudumc én door individuele patiënten. Uit alle steunbetuigingen blijkt dat zij hart heeft voor haar patiënten en hun ouders en dat ze hen de tools in handen geeft om zelfstandig met hun ziekte om te gaan.'

Lees meer »

Bijscholing voeding en leefstijl »

Beterschappen organiseert maandag 20 januari vanaf 14.30 uur een bijscholing voor zorgprofessionals. De titel van de bijscholing is 'Naar een effectievere ondersteuning bij voeding en leefstijlveranderingen voor nierpatiënten'. De bijeenkomst vindt plaats in Arnhem. Tijdens deze bijscholing voor zorgverleners zullen de laatste inzichten worden gedeeld over gezonde voeding en leefstijl voor alle fasen van nierschade. Ook zal dr.

Lees meer »

Online keuzehulp dialysecentra beschikbaar »

Was (chronische) dialyse ooit een behandeling die maar heel beperkt werd aangeboden, tegenwoordig behoort het tot het standaardaanbod voor mensen met nierfalen die niet of niet direct getransplanteerd kunnen worden. Er zijn in de loop van de jaren allerlei variaties ontstaan. Hemodialyse of buikspoeling, thuis of in een centrum, overdag of 's nachts, hemodiafiltratie al dan niet online...

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier