Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Andreas Vesalius en zijn fascinatie voor de nier

Door Dirk van Duijn 

In de 16e eeuw was de medische wetenschap nog steeds gebaseerd op de wijsheid van de klassieke oudheid. Wetenschappers uit dit verre verleden bepaalden nog altijd hoe er over het menselijk lichaam werd gedacht.

Ruim 2000 jaar lang waren de bevindingen van Aristoteles over de medische wetenschap onbetwist. Hoewel Aristoteles en later zijn volgeling Galenus (Grieks/Romeins arts 129-199 n.Chr.) aanhangers waren van de methode van onderzoek door experimenten, was het hun volgelingen verboden kritische vragen te stellen over hun werk. In de middeleeuwen beperkte de leerstof op universiteiten zich hoofdzakelijk tot het uit het hoofd leren van wat autoriteiten als Aristoteles en Galenus hadden geschreven. Aan hun uitspraken werd niet getwijfeld. Het was Vesalius die in de 16e eeuw in zijn zevendelige meesterwerk De humani corporis fabrica voor het eerst kritiek uitte op Galenus' werk en daarmee indirect op Aristoteles.

Andreas Vesalius werd geboren in Brussel op 31 december 1514. Hij kwam uit een lang geslacht van medici. Tussen 1530 en 1533 volgde hij medische cursussen in Leuven, waarna hij tussen 1533 tot 1536 medicijnen ging studeren in Parijs. Helaas kon hij geen examen doen vanwege vijandelijkheden tussen de Habsburgse Keizer Karel V en François I, koning van Frankrijk. Na zijn terugkeer in Leuven stelde hij zijn eerste skelet samen met zijn Friese vriend Renier Gemma. Ze gebruikten de botten van opgehangen criminelen van één van de galgen in de stad. Hier op de universiteit voerde hij de eerste anatomische demonstratie uit sinds 18 jaar. Na een ruzie met een andere anatoom verliet hij de stad Leuven om nooit meer terug te keren.

Vesalius ging naar Italië waar hij op 5 december 1537 afstudeerde in Padua, een zeer bekende universiteit in die tijd. Na zijn afstuderen werd de anatoom direct benoemd tot professor. Eén van zijn taken was lesgeven over de anatomie van de mens. Zijn niveau van lesgeven en demonstreren was zo hoog dat hij al snel bekend werd door heel Italië. Na het publiceren van zijn twee boeken groeide zijn roem zo snel dat hij benoemd werd tot de dokter van Keizer Karel V. In 1564 maakt Vesalius een reis naar Jeruzalem. Tijdens de terugreis werd hij ziek en na een storm werd hij achtergelaten op het eiland Zante, tegenwoordig bekend als het Griekse eiland Zakynthos. Hier stierf hij in oktober 1564.

Andreas Vesalius was de eerste moderne anatoom, dit is iemand die ontleedkunde beoefent, die zijn werk baseerde op persoonlijke observaties. Hoewel hij respect had voor de medische wetenschap die voor het grootste gedeelte gebaseerd was op geschriften van Galenus, corrigeerde hij zijn werk wel 200 keer in zijn boek De humani corporis fabrica. Vesalius' werk wordt in het algemeen beschreven als voortreffelijk. Dit komt niet alleen door de inhoud, maar ook door de manier waarop hij zijn werk in zijn boek beschreef en het visualiseerde in tekeningen. Deze manier van werken was voor die tijd ongeëvenaard. De nier, die hij beschreef in hoofdstuk 10 van zijn boek, vond Vesalius een fascinerend orgaan. De functie van de nieren begreep hij niet geheel, maar toch vond hij de productie van urine heel fascinerend.

In de beschrijving van de nier maakte hij korte metten met de in die tijd heersende geperforeerde membraan theorie. Hij introduceerde de alternatieve theorie dat de nier zelf het bloed filtert, gebaseerd op zijn samenstelling en de juiste afmeting. Ook over de positie van de nier verbeterde hij Aristoteles. Die beschreef de positie van de rechternier altijd hoger dan de linker, terwijl Vesalius het andersom beschreef. Vesalius moet een zeer indrukwekkend en innemend persoon zijn geweest, vooral voor zijn studenten. Hij brak rigoureus met de heersende orde over hoe je anatomische les gaf en introduceerde ook een boek volgens het moderne idee van leren gebaseerd op persoonlijke observatie en experimenteren. De passie voor zijn werk blijkt uit het opschrift bij één van zijn meest bekende anatomische figuren, de 'Hamlet skelet'.

Vivitur ingenio, caetera mortis erunt: Genialiteit zal leven, al het andere zal sterven.

 


Dit artikel is het eerste in een onregelmatige serie die beschrijft hoe onze huidige kennis over de nieren door de eeuwen heen tot stand is gekomen.

sterren Gepubliceerd: maandag 18-06-2018 | Nog geen reacties




Nederland voert internationale database aan in strijd tegen COVID-19 bij nierpatiënten

Europese artsen en onderzoekers, onder Nederlandse aanvoering, hebben een internationale database opgezet. Hierin verzamelen ze gegevens van dialysepatiënten en getransplanteerden die met COVID-19 besmet zijn. Het doel is deze patiënten beter te kunnen behandelen.

Nierpatiënten behoren tot de risicogroep in de huidige pandemie. Hierbinnen zijn dialysepatiënten en degenen die afweeronderdrukkende medicatie slikken extra kwetsbaar. Het risico dat een infectie bij hen fataal afloopt, is reëel. Dr. Ron Gansevoort: 'We willen nagaan wat de prognose is van dialyse- en transplantatiepatiënten die COVID-19 positief zijn. Bovendien willen we nagaan wat risicofactoren zijn voor overlijden, in de hoop daaraan te kunnen sleutelen op korte termijn, zodat we prognose gunstig kunnen beïnvloeden.'

Er bestaat al een database met Europese gegevens over niervervangende therapie: de ERA-EDTA Registry. ERA-EDTA is de Europese organisatie die zich bezighoudt met ontwikkeling van kennis, onderzoek en scholing op het gebied van nierziekten, en voor dat doel ook jaarlijks een van de grootste nefrologiecongressen ter wereld organiseert. Deze database wordt gecoördineerd vanuit Amsterdam. Maar de gegevens hieruit zijn niet te herleiden op individueel niveau, wat voor de huidige crisis wel nodig is.

Lees meer »

Het kan altijd erger »

'Wat gaan we doen?' De ochtendzon gluurt langs de zijkant van de gordijnen en verlicht de slaapkamer een beetje. Mijn man zucht. 'Tja' begint hij: 'anderhalve meter afstand houden lukt niet in de auto. Dat betekent dat ik moet stoppen met de traumabegeleidingen.' Ik draai mijn hoofd terug en staar naar de vensterbank. 'Dat heeft nogal wat consequenties' zeg ik somber. Hij knikt. 'Ik krijg nu al afmeldingen en verzoeken om begeleidingen tijdelijk te stoppen.' Ik zucht.

Lees meer »

Advies voor afweeronderdrukkers tijdens corona »

De richtlijncommissie van de Nederlandse Federatie voor Nefrologie (NFN) heeft een advies opgesteld voor de behandeilng met medicijnen van nier(transplantatie)patiënten tijdens de coronacrisis. De titel van het advies is 'Starten en aanpassen van immuunsuppressie voor nefrologische aandoeningen tijdens SARS-CoV2-epidemie'.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier