Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

FGF-23: meer dan fosfaat alleen

Door Merel Dercksen 

Martin de Borst is internist-nefroloog en onderzoeker in het UMCG. Als nefroloog ziet hij patiënten in alle stadia van nierfalen, van beginnende nierschade tot aan hopelijk een geslaagde transplantatie. Als onderzoeker richt hij zich vooral op de mineraalhuishouding. Afgelopen vrijdag tijdens de najaarsvergadering van de Nederlandse Federatie voor Nefrologie vertelde hij over het hormoon FGF-23, dat niet alleen gerelateerd is aan fosfaat, maar ook een link lijkt te hebben met ijzer en kalium.

'FGF-23 is een hormoon dat de fosfaathuishouding regelt. Het is 15 jaar geleden ontdekt bij mensen die door een genetische afwijking een botziekte krijgen. Dat lijkt lang, 15 jaar, maar het is vrij recent. Er worden nu nog elke dag nieuwe dingen over FGF-23 ontdekt.'

'Het idee is, dat het hormoon in botcellen gemaakt wordt. Eet je een maaltijd die veel fosfaat bevat, dan stijgt de fosfaatspiegel in je bloed. Dat is een signaal om extra FGF-23 aan te maken, en dat dient weer als prikkel voor de nieren om het overtollige fosfaat uit te plassen.' Zo werkt het tenminste als de nieren en de fosfaathuishouding in orde zijn. Het is al langer bekend, dat mensen met een verminderde nierfunctie slechter in staat zijn het fosfaat uit te plassen, waardoor de fosfaatspiegel stijgt.

Betere voorspeller
'Als je plaatjes maakt waarin je de achteruitgang van de nierfunctie uitzet tegen de tijd, en daarin ook de spiegels van fosfaat en FGF-23 weergeeft, zie je dat FGF-23 eerder stijgt dan het fosfaat. Het is dus een gevoeligere manier om te meten dat er iets met het fosfaat mis aan het gaan is. Het lichaam stelt op dat moment alles in het werk om de hoeveelheid fosfaat in het bloed zo normaal mogelijk te maken. De prijs die je als patiënt daarvoor betaalt, is een hogere FGF-23-spiegel. De vraag is of dat kwaad kan. Doe je er goed aan als je dan al een fosfaatbinder geeft? Krijgen deze patiënten dan minder vaatverkalkingen of hartfalen? Dit onderzoek is niet gedaan, maar als zou blijken dat het gunstig is om eerder te behandelen, heeft dat wel invloed op de klinische praktijk.'

'Maar tijdens de najaarsvergadering van de Nederlandse federatie voor Nefrologie, ga ik het over andere aspecten van FGF-23 hebben dan de link met fosfaat. Een van de interessante nieuwe ontdekkingen is dat er een relatie is tussen een hoog FGF-23 en een ijzertekort, ook bij mensen met een normale nierfunctie. Er lijkt iets aan de hand met de verwerking van het FGF-23-molecuul, maar hoe dat precies zit weten we niet.'

IJzer
'IJzer is een belangrijke co-factor bij veel processen in het lichaam. Uit studies bij patiënten met hartfalen blijkt bijvoorbeeld dat het een rol speelt in het energiemetabolisme. Een ijzertekort leidt tot problemen met de spierfunctie, zowel in de hartspier als in skeletspieren. Als deze patiënten extra ijzer krijgen, verbetert hun inspanningstolerantie. We weten nog niet wat dat extra ijzer doet op het FGF-23 bij deze patiënten, maar er zijn wel andere onderzoeken waar uit blijkt dat ijzersuppletie samengaat met een daling van FGF-23.'

'Wij willen nu een onderzoek gaan doen onder transplantatiepatiënten, waarbij we loten of ze extra ijzer krijgen, of een placebo. Na een geslaagde transplantatie hebben mensen namelijk ongeveer 70% van het inspanningsvermogen van een gezonde persoon en we denken dat er een link is met FGF-23. Onze onderzoeksvraag is: verbetert de conditie van de patiënten die ijzer krijgen ten opzichte van die van de patiënten die een placebo krijgen? En gebeurt er ook iets met FGF-23? Als dat zo is, kunnen we ook nog uitzoeken wat dat voor de lange termijn betekent.'

Kalium
'Behalve met ijzer, blijkt er ook een link met kalium te zijn. Dat hebben we in het UMCG toevallig ontdekt toen we monsters bekeken van een studie die in Wageningen is gedaan. Uit die studie bleek dat extra kalium een verlagend effect heeft op de bloeddruk van verder gezonde mensen bij wie die bloeddruk licht verhoogd is. Wij zagen, dat door de kaliumsuppletie ook FGF-23 omlaag ging. Nu willen we in het grote kaliumonderzoek dat in Nederland loopt(K+onsortium, zie ook de lezing van Ewout Hoorn in de eerste ronde van de wetenschapsdag – red) bekijken of we dat verband tussen kalium en FGF-23 kunnen bevestigen.'

'Wat mij betreft is FGF-23 de new kid on the block in het mineraalmetabolisme. We beginnen een beetje te begrijpen hoe het werkt en het zal nog wel even duren voor we precies weten hoe we FGF-23 bij patiënten kunnen verlagen en wat daar de gevolgen van zijn. Kunnen we daarmee de kwaliteit van leven verbeteren en het risico op hart- en vaatziekten verlagen? Het is de onderliggende drijfveer achter al deze inzicht gevende onderzoeken: als we FGF-23 verlagen, doen we dan ook iets goeds voor onze patiënten?'

 


Dit artikel verscheen eerder in de papieren uitgave van NierNieuws ter gelegenheid van de Wetenschapsdag 2017.

 

sterren Gepubliceerd: dinsdag 17-10-2017 | Nog geen reacties




Weer grote prijs voor Martin de Borst

De Groningse nefroloog Martin de Borst, ontving zaterdag 6 juni de Stanley Shaldon Award for Young Investigators van de ERA-EDTA, de European Renal Association-European Dialysis and Transplant Association. De prijs, die bestaat uit onder andere een bedrag van 10.000 euro, werd uitgereikt tijdens het jaarlijkse ERA-EDTA congres dat dit jaar, vanwege de corona-pandemie, online plaatsvond in plaats van in Milaan.

Het onderzoek van De Borst richt zich op het ontwikkelen van nieuwe behandelingen voor patiŽnten met chronische nierschade. In diverse nationale en internationale onderzoekssamenwerkingen onderzoekt hij hoe ontregelingen in bot- en mineraalhuishouding, onder andere door een tekort aan magnesium en een teveel aan fosfaat, bijdragen aan het ontstaan van hart- en vaatziekten bij nierpatienten. Ook is hij een van de leiders van een door de Nierstichting gefinancierd landelijk onderzoek naar het effect van kaliumsupplementen als mogelijke behandeling voor nierfunctie verlies.

Een belangrijk deel van het onderzoek voert De Borst uit binnen TransplantLines, een grootschalig biobank-onderzoek van het UMCG waarin veel gegevens worden verzameld van donoren en getransplanteerden. Deze informatie is van grote waarde om bijvoorbeeld beter te begrijpen hoe afstoting ontstaat Ė hierover publiceerde &

Lees meer »

NierpatiŽnten en covid-19: actuele gegevens uit Europa »

Voorafgaand aan de ERA-EDTA, het grootste Europese nefrologiecongres dat morgen van start gaat, vond een digitale persconferentie plaats. Met als enige thema: covid-19. De organisatie en de deelnemers voelen de effecten hiervan: het hele congres vindt virtueel plaats, in plaats van in Milaan. Maar de grootste gevolgen waren er al veel eerder: ziekenhuizen die volledig in beslag genomen werden door de zorg voor covid-19 patiënten, de onzekerheid, de vele doden.

Lees meer »

Nieren coronapatiŽnt ook kwetsbaar »

Het wordt steeds duidelijker dat een infectie met Covid-19 (corona), niet 'alleen maar' een ernstige longontsteking kan veroorzaken. Uit een onderzoek in New York blijkt dat van de patiënten die zo ziek worden dat ze moeten worden opgenomen in het ziekenhuis, ruim een derde acuut nierfalen ontwikkelt. In een aanzienlijk deel van de gevallen is dat zelfs matig tot zeer ernstig.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier