Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

Nieuwe perspectieven bij nierstenen?

Door Merel Dercksen 

Nierstenen: een pijnlijk verschijnsel en de behandelmogelijkheden zijn op de lange termijn niet erg effectief. Wie er eenmaal last van heeft gehad, loopt namelijk grote kans op een nieuwe steen. ZonMw heeft een Off Road subsidie toegekend aan Jenny van der Wijst van het Radboudumc, waarmee ze een heel nieuwe benadering van het probleem kan gaan onderzoeken. Als haar idee werkbaar blijkt, leidt dat mogelijk tot een geheel nieuwe behandeling.

Nierstenen kennen verschillende samenstellingen, maar het grootste deel bevat calcium. Deze stenen kunnen op verschillende manieren behandeld worden. Bijvoorbeeld met citraat, met een dieet, door vergruizing of operatief. Maar dat is vaak symptomatisch: de nierstenen verdwijnen wel maar de oorzaak is niet aangepakt en het risico op een nieuwe steen is aanzienlijk. Met een dieet is dat risico wellicht lager, maar veel mensen vinden het lastig levenslang een dieet te volgen waarvan ze niet direct de gevolgen ervaren.

Van der Wijst: 'Wat ik wil proberen, is een preventieve behandeling vinden. Ofwel: voorkomen dat de nierstenen kunnen ontstaan. Ik heb goede aanwijzingen dat dat mogelijk moet zijn. Maar het is zo'n compleet nieuw idee, dat er nog helemaal geen voorlopige data van beschikbaar zijn.' Het is lastig financiering te vinden voor onderzoek dat zich op zo'n nieuw pad begeeft: het risico dat het nergens toe leidt is relatief groot. Maar in dit geval geldt wel: als het slaagt, levert dat grote voordelen op. Jaarlijks krijgen namelijk enkele tienduizenden mensen te maken met nierstenen. Juist voor dit soort risicovol onderzoek met grote winst voor mens en maatschappij bij een positieve uitkomst, heeft ZonMw de Off Road subsidie in het leven geroepen.

Jenny van der Wijst kan nu dus aan de slag met haar 'out of the box' idee. Wat ze wil gaan doen is de calciumconcentratie lokaal in de nier manipuleren, zodat het calcium geen kans krijgt om neer te slaan en nierstenen te vormen. Inderdaad een heel nieuwe benadering. Maar hoe is ze nu op dat idee gekomen, en vooral, wat maakt dat ze denkt dat het mogelijk is om de calciumconcentratie alleen in de nier aan te passen en niet overal in het lichaam?

'Eerder heb ik onderzoek gedaan naar hoe de nieren de calcium- en magnesiumbalans reguleren. Hierbij ben ik meer te weten gekomen over hypercalciurie, een hoge concentratie calcium in de urine. Patiënten die dit hebben, krijgen ook vaker nierstenen. Tijdens dit onderzoek kwam ik er ook achter dat op een heel specifieke plek in de nierbuisjes de calciumconcentratie aanzienlijk verhoogd is. Op die plek is de concentratie hoger dan in het bloed. Toen bedacht ik: als we kunnen voorkomen dat juist daar de calciumconcentratie zo hoog wordt, kunnen we de vorming en aangroei van nierstenen voorkomen.

'In het lichaam zijn al verschillende gespecialiseerde processen aanwezig, die gezamenlijk de calciumbalans regelen. Te denken valt aan componenten in onze cellen die overtollig calcium kunnen opslaan of kunnen transporteren. Wat ik wil gaan doen is een van deze componenten aanpassen aan zeer hoge calciumconcentraties, zoals die voorkomen in de nierbuisjes. Met als doel dat het beoogde middel zijn werk doet in dat ene stukje van de nierbuisjes waar de concentratie heel hoog is, maar het calcium op andere plaatsen in het lichaam, zoals het bloed, ongemoeid laat.'

'Wat ik hier zo mooi aan vind, is dat ons lichaam van nature al heel veel processen heeft om calcium te reguleren, waar we hopelijk slim gebruik van kunnen maken. Een grote uitdaging ligt erin dat de bestaande componenten binnen de cellen functioneren en dat datgene dat ik wil gaan ontwikkelen buiten de cellen moet werken.' Het onderzoek begint bij nul: Van der Wijst gaat eerst uitzoeken welke component het meest geschikt is om aan te passen, en welke onderdelen nodig zijn in het uiteindelijke middel.

'Tegen de tijd dat ik het juiste onderdeel heb met de optimale selectiviteit voor de hoge calciumconcentraties, ben ik er nog niet. Het is namelijk ook van belang dat het beoogde middel stabiel is. Vragen die ik dan nog moet onderzoeken zijn bijvoorbeeld: wordt het niet afgebroken door enzymen in het bloed, en wordt het niet opgenomen in de cellen waardoor het zijn werk niet meer kan doen? Met de subsidie die ik nu van ZonMw krijg, kan ik anderhalf jaar aan de slag. In die tijd streef ik ernaar om in muizen aan te tonen dat het ontwikkelde middel zo werkt als ik het nu voor me zie. Met de behaalde resultaten zal ik dan met het bedrijfsleven in gesprek kunnen gaan over verdere ontwikkeling tot een medicijn voor mensen.'

sterren Gepubliceerd: woensdag 02-08-2017 | Reacties (1)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • a.j.blanker, sneek
    23-10-2017 14:52

    u voert aan in het begin van dit stuk dat toevoeging van citraat een redelijke oplossing is . maar is de hoeveelheid oxalaat te meten in het lichaam en/of de hoeveelheid citraat in het lichaam cq darmen




Doorzichtige organen als tussenstap naar printen

Onderzoekers in München zijn erin geslaagd organen doorzichtig te maken met behulp van een oplosmiddel. Doordat dit oplosmiddel de cellen wel laat zitten, kunnen ze vervolgens het orgaan op celniveau in beeld brengen. Dit beeld gebruiken ze om nieuwe organen te printen. De onderzoekers beginnen met een pancreas en hopen over vijf tot zes jaar nieren te kunnen printen op basis van deze techniek.

Het LUMC werkt met een oplosmiddel dat alle cellen van een orgaan weg wast, waarna alleen de collageenstructuur, het 'skelet', overblijft. Andere centra proberen organen te maken op basis van CT- en MRI scans. In München hebben ze nog een andere benadering. Ze hebben een oplosmiddel ontwikkeld dat een orgaan doorzichtig maakt, terwijl de cellen blijven zitten. Dit doorzichtige orgaan kunnen ze vervolgens scannen met lasertechniek, die zo nauwkeurig is dat ze elke cel kunnen zien zitten.

Op basis van het beeld dat deze microscopische scantechniek produceert, willen de onderzoekers eerst de structuur van het orgaan printen en het vervolgens injecteren met stamcellen. Ze hopen op deze manier eerst een werkende pancreas te maken en over vijf of zes jaar een nier. Als alles gaat zoals gepland zouden klinische studies met de geprinte organen een aantal jaar daarna kunnen starten.

Lees meer »

Medicijnen tegen afstoting stuk goedkoper na verlopen patent »

Nadat er generieke versies van de geneesmiddelen tacrolimus en mycofenolzuur op de Amerikaanse markt waren toegelaten, gingen de kosten die zowel patiënten als verzekeringsmaatschappijen voor deze medicijnen moesten maken, een stuk omlaag. Dit blijkt uit onderzoek uitgevoerd aan de universiteit van Michigan.

Lees meer »

Kruisproef voor terugkeer FSGS na transplantatie »

Hoe kun je als onderzoeker een nieuw jaar beter beginnen dan met de wetenschap dat een subsidieaanvraag die je hebt ingediend, gehonoreerd is en dat je dus serieuze stappen in je werk kunt zetten? Dr. Rutger Maas, nefroloog in het Radboudumc in Nijmegen, kan zijn eerdere onderzoeken naar nefrotisch syndroom vanuit een vernieuwende invalshoek voortzetten. Maas is gespecialiseerd in ziekten van de glomeruli, de feitelijke nierfilters.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier