Mail: redactie@niernieuws.nl | 030 - 288 9994 | NL16 TRIO 0197 707866



Reageer | Verstuur | Druk af   

'Tolvaptan is natuurlijk wel de enige remedie bij cystenieren'

Door Jeroen van Setten 

Dr. R.T. Gansevoort

Een adviescommissie van de  Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) wees met negen tegen zes stemmen het gebruik van Tolvaptan bij cystenieren af. De onderzoekers die meewerkten aan de grote internationale studie die daaraan vooraf ging, de TEMPO-studie, zijn unaniem teleurgesteld. Een van hen is de Groningse nefroloog dr. Ron Gansevoort. Hij is het niet eens met de afwijzing, vooral niet omdat er geen alternatief bestaat en een jarenlang uitstel van dialyse een zeer waardevolle opbrengst is.

'De adviescommissie voert drie punten aan waarop de beslissing is gebaseerd', vertelt Gansevoort. 'Ten eerste de effectiviteit van het middel. De FDA vindt die niet voldoende, maar uit de cijfers van ons dubbelblinde onderzoek blijkt onomstotelijk een winst van ongeveer dertig procent op de achtergang van de nierfunctie.' Het gaat, zegt Gansevoort, om een aanzienlijk verschil tussen de gebruikers en de placeboslikkers. Bij de controlegroep liep de nierfunctie terug met 3,7 ml/min per jaar. Bij de Tolvaptanslikkers was dat gemiddeld 2,7 milliliter. 'Dat betekent uitstel van dialyse met vier tot zeven jaar bij een gemiddelde doorlooptijd van twintig jaar', zegt hij. 'Dat lijkt me voor een patiënt bepaald niet te verwaarlozen.'

Uitval gedurende het onderzoek
Gansevoort benadrukt telkens weer dat er geen enkel ander middel bestaat dat enig effect sorteert bij cystenieren. Ook als hij het heeft over het tweede punt waarop de FDA de beslissing heeft gebaseerd, het aantal uitvallers. 'In de placebogroep was er een uitval van 14 procent, in de gebruikersgroep was dat 23 procent,' vertelt hij. 'Dat verschilt helemaal niet zoveel met de uitval bij andere onderzoeken naar geneesmiddelen, zoals met bloeddrukverlagers voor patiënten met nierproblemen door suikerziekte. De uitval in de TEMPO-studie was zelfs lager.'

30-08-2013 08.30 uur: De FDA heeft zoals verwacht vannacht (onze tijd) het advies van de commissie gevolgd en het gebruik van Tolvaptan bij ADPKD afgewezen.

Ernstig leverfalen is extrapolatie
Ten slotte, en dat kwam als een belangrijke reden tot afwijzing naar buiten, zou er sprake zijn van een kans op ernstig leverfalen. 'Maar', zegt Ron Gansevoort, 'er is geen alternatief en veel cystenierenpatiënten hebben sowieso ook cysten in de lever en alleen al daardoor leverproblemen en hebben soms een nieuwe lever nodig. Waarom moet dit dan zo zwaar wegen? Zeker als je bedenkt dat in het onderzoek feitelijk geen leverfalen heeft plaatsgevonden.'

De cijfers waarop de FDA zich baseert zijn namelijk voortgekomen uit extrapolatie van cijfers uit het onderzoek. In de TEMPO-studie trad geen leverfalen op, alleen bij een aantal patiënten reversibele leverproefstoornissen. Experts berekenden hieruit dat in theorie 3 van de 10.000 tolvaptangebruikers op termijn mogelijk een nieuwe lever nodig zullen hebben. 'Als je daarbij ook weer bedenkt dat er geen alternatief is, zou ik zeggen, laat het middel toe voor gebruik; de huidige gegevens suggereren dat per 10.000 behandelden er bij duizenden patiënten dialyse met 4 tot 7 jaar kan worden uitgesteld ten koste van mogelijk 3 extra levertransplantaties in een populatie waar door de ziekte sowieso waarschijnlijk enkele tientallen levertransplantaties nodig zullen zijn.'

Alleen definitief in de Verenigde Staten
Op of rond 1 september valt de definitieve beslissing in de VS, maar de FDA neemt vrijwel altijd het advies van een commissie over, vertelt Gansevoort. Het is dan de vraag met welke additionele eisen de FDA nog zal komen voordat wel tot registratie kan worden overgegaan. De fabrikant van Tolvaptan, het Japanse Otsuka, richt zich nu vooral op toelating in onder meer Japan en Europa, waar de aanvraagprocedure al loopt. 'Als de FDA de commissie inderdaad volgt is dat een duidelijke tegenvaller, maar dat wil nog niet zeggen dat andere toelatingsinstanties precies zo zullen beslissen', zegt hij hoopvol.

Fabrikant biedt middel aan
De deelnemers aan het onderzoek die nu profiteren van Tolvaptan kunnen dat wel blijven gebruiken. De fabrikant biedt dat 'off label gebruik' aan, net zoals gedurende het onderzoek. 'Voor andere patiënten is dat niet haalbaar, alleen al omdat het middel momenteel heel erg duur is. En het mag natuurlijk ook niet zolang er geen toelating is,' vertelt de Groningse nefroloog. De hoge prijs hangt samen met het feit dat het middel nu alleen gebruikt mag worden voor heel korte kuren bij patiënten met een probleem met het ADH (vasopressine). Een hormoon dat er onder meer voor zorgt dat je niet te veel vocht uitplast.

Jarenlang uitstel van dialyse
'Bij goedkeuring van het gebruik door cystenierenpatiënten zullen er naar verwachting nieuwe prijsafspraken voor het middel komen. Ook al gaat het om relatief kleine aantallen patiënten, het zal zeer waarschijnlijk veel goedkoper worden, waarbij de opbrengst, een jarenlang uitstel van dialyse of transplantatie, buitengewoon waardevol is,' eindigt Gansevoort.

sterren Gepubliceerd: vrijdag 30-08-2013 | Reacties (2)

Reacties

Reageer op dit artikel

  • Redactie, Utrecht
    30-08-2013 09:05

    30-08-2013 08.30 uur: De FDA heeft zoals verwacht vannacht (Nederlandse tijd) het advies van de commissie gevolgd en het gebruik van Tolvaptan bij ADPKD afgewezen.

  • Brenda de Coninck
    30-08-2013 08:58

    Als deelnemer aan de studie naar Tolvaptan, sta ik vierkant achter het verhaal van Dr. Gansevoort. Sinds ik dit middel slik, is de achteruitgang van mijn nierfunctie sterk vertraagd. Mijn leverfuncties worden goed in de gaten gehouden en geven geen reden tot ongerustheid.

    Wat mij het meest verbaast aan de reactie van de FDA is dat dit gebaseerd is op aannames/veronderstellingen. Geen van de deelnemers aan de studie hebben daaraan leverfalen overgehouden. En ook de door hen verwachte mogelijkheid van 3 extra levertransplantaties op 10.000 mensen, weegt niet op tegen 10.000 keer 4 tot 7 jaar uitstel van niervervangende therapie. Nogmaals: die 3 extra levertransplantaties zijn louter gebaseerd op theoretische aannames!

    Hoewel ik het een zeer prettige gedachte vindt dat de FDA grote zorgvuldigheid betracht en niet zomaar medicijnen klakkeloos op de markt brengt, vraag ik mij af of zij t.a.v. Tolvaptan daarin niet is doorgeschoten. Er is wetenschappelijk vastgesteld (en dat zijn géén aannames) dat Tolvaptan de achteruitgang van de nierfunctie vertraagd. Voor sommige oudere patiënten geldt dat ze daardoor in hun leven geen niervervangende therapie nodig zullen hebben: zij overlijden door ouderdom. Voor anderen - waaronder ik - betekent deze vertraging een langer leven in relatief goede gezondheid én de hoop dat genezing van ADPKD door voortschrijdend inzicht elke dag een stapje dichterbij komt.




Kinderen met cystenieren hebben vaak hoge bloeddruk

Hoge bloeddruk blijkt vaak voor te komen bij kinderen met cystenieren, zowel overdag als 's nachts. Ook bij kinderen die verder geen klachten hebben. Wel lijkt er een verband tussen hoe snel de cysten zich op de kinderleeftijd ontwikkelen en het risico op te hoge bloeddruk.

Cystenieren, specifiek ADPKD, is de meest voorkomende erfelijke nierziekte. Meestal geeft deze aandoening pas klachten als patiënten volwassen zijn. Maar soms treden er op kinder- of tienerleeftijd al symptomen op, zoals een hoge bloeddruk. Hoe vaak dat voorkomt is nog maar beperkt vastgelegd, omdat veel ouders die de aandoening zelf hebben, hun kinderen niet laten testen zolang die geen klachten hebben. De kinderen hoeven dan ook niet op te groeien in de wetenschap dat ze een ziekte hebben waar op dat moment niets aan te doen is.

Andere ouders laten hun kinderen juist wel testen, zodat ze er op tijd bij kunnen zijn als het kind klachten begint te krijgen. Van deze kinderen zijn dan vaak ook wel bloeddrukgegevens bekend. Een internationaal team onderzoekers heeft in 22 voornamelijk Europese behandelcentra gegevens verzameld van kinderen bij wie bevestigd was dat ze ADPKD hadden.

Lees meer »

Onderzoeksdeelnemers met cystenieren vooraf indelen voor meer effect »

Amerikaanse onderzoekers hebben een methode ontwikkeld om patiënten met erfelijke cystenieren in te delen naar ernst, op basis van beeldvormend onderzoek. Ze hebben deze methode getest op een groep patiënten uit een ander onderzoek. De indeling blijkt het mogelijk te maken die patiënten te selecteren bij wie de aandoening het snelst verergert, en bij wie daardoor ook het grootste effect van de onderzochte ingreep te zien is.

Lees meer »

Grotere kans op trombose bij verwijderen cystenieren tijdens transplantatie »

Met het oog op afstoting kan het geen kwaad in dezelfde operatie cystenieren te verwijderen en een donornier te plaatsen, zo blijkt uit recent Amerikaans onderzoek. Wel is er een hoger risico op trombose in de niervaten. Bij patiënten met polycysteuze nierziekte (Polycystic Kidney Disease - PCKD of ook wel PKD) ontstaan cysten (vochtblazen) in de nieren, die daardoor steeds slechter gaan functioneren. De ziekte is erfelijk.

Lees meer »







NierNieuws en zijn adverteerders maken soms gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.
Ons Pricaystatement vindt u hier