Patiënten die kunstmatige beademd worden, hebben een tweemaal grotere kans op het ontwikkelen van acute nierschade. Kinderarts Jan Willem Kuiper van het VUmc zocht naar de oorzaak, zodat er in de toekomst wellicht medicijnen kunnen worden ontwikkeld die deze vorm van acute nierschade kunnen voorkomen.

Kunstmatige beademing is vaak levensreddend en noodzakelijk, maar heeft ook bijwerkingen. Patiënten die aan de beademing overlijden, overlijden meestal aan meervoudig orgaanfalen, waaronder nierfalen. Tijdens de beademing hebben patiënten een tweemaal grotere kans op het ontwikkelen van acute nierschade.

In zijn proefschrift beschrijft Kuiper verschillende mechanismen die ervoor verantwoordelijk zijn dat kunstmatige beademing tot nierschade leidt. Dit kan door effecten van beademing op de bloeddruk en de nierdoorbloeding. Ook is het mogelijk dat tijdens de beademing stoffen vrijkomen in de longen die in de bloedsomloop terecht komen en de nieren beschadigen. Uit literatuurstudie blijkt dat er veel potentiële effecten op de nier zijn van zogenaamde ‘mediatoren’ die vrijkomen tijdens beademing. Een mediator is een lichaamseigen stof die bij een afweerreactie van het lichaam vrijkomt. Er is echter nauwelijks onderzoek dat causale verbanden aantoont tussen beademing, mediatoren en acute nierschade.

Kuiper toont in diermodellen aan dat beademing leidt tot een verminderde nierdoorbloeding met een verhoging van stoffen die werken op de bloedvaten in de nier. Hij vond geen aanwijzingen voor ontsteking. Kunstmatige beademing bij bloedvergiftiging veroorzaakte geprogrammeerde celdood van niercellen en hield verband met een verslechterde nierfunctie. 

Als het enzym PARP-1 werd geremd tijdens beademing bij longontsteking bleek er sprake van verminderde celdood in de nieren en behoud van nierfunctie. Dit enzym speelt een rol bij geprogrammeerde celdood en ontsteking. Er werd ook behoud van bloedvat-reactiviteit in de nier gevonden. Deze studies laten zien dat er mogelijkheden zijn om medicijnen te ontwikkelen die dit enzym remmen en zo nierschade voorkomen tijdens kunstmatige beademing.

Kleine wijzingen in de natriumconcentratie in het bloedplasma ('plasmanatrium') lijken onmiddellijke gevolgen te hebben voor de bloeddruk. Deze kennis kan van belang zijn voor hemodialysepatiënten. De hoeveelheid in het dialysaat beïnvloedt de hoogte van het plasmanatrium, en dus, wellicht, de hoogte van de bloeddruk. Bij hemodialyse ligt hoge bloeddruk op de loer, en dus is het nuttig te weten of de bloeddruk vrijwel direct geregeld kan worden via de hoeveel natrium in het dialysaat. Een klein Engels onderzoek lijkt nu in die richting te wijzen.

Maar dat niet alleen: na elke maaltijd die zout bevat, stijgt het plasmanatrium. Behalve dat er eerder al aanwijzingen waren dat dat direct effect heeft op de bloeddruk, wordt er ook gedacht dat het invloed heeft op de endotheelfunctie in de bloedvaten.

De Engelse artsen deden hun onderzoek onder tien hemodialysepatiënten. Een aantal van hen kreeg een dialysaat met een (relatief) lage concentratie natrium, en de anderen kregen een dialysaat met een hogere concentratie natrium. In het algemeen veroorzaken te lage concentraties natrium kramp, terwijl hogere concentraties dus leiden tot hoge bloeddruk. Gedurende de eerste twee uur van de dialysesessie werden elk half uur de bloeddruk en bloedwaarden gemeten. Daaruit bleek dat de patiënten die het dialysaat met lage concentratie hadden gekregen een lagere bloeddruk hadden dan de andere groep.

Lees meer »