Ongeveer de helft van alle patiënten met systemische lupus ontwikkelt nefritis en de bestaande behandelmethoden blijken inadequaat. Ondanks agressieve behandeling is het aantal remissies (dat de nieren geheel of gedeeltelijk herstellen) onacceptabel laag. Uit een aantal eerdere onderzoeken is gebleken dat B-cellen misschien een rol spelen bij het ontstaan van nefritis in patiënten met systemische lupus. Onderzoekers van de University of California in San Francisco hebben daarom onderzocht of de toevoeging van rituximab de behandeling van nefritis bij deze patiëntengroep zou verbeteren. Rituximab is een biological die ervoor zorgt dat B-cellen in het lichaam afsterven.

In de studie zijn 144 patiënten betrokken met nefritis stadium 3 of 4. Zij zijn blind in twee groepen verdeeld. De ene groep kreeg Cellcept, prednison en Rituximab (de behandelgroep) en de andere groep Cellcept, prednison en een placebo (de controlegroep). Na 52 weken behandeling was er een complete respons te zien bij 30,6% van de placebogroep en 26,4% van de rituximabgroep. Het totaal aantal bijwerkingen was ongeveel gelijk in beide groepen. In de behandelgroep kwamen meer lage bloeddruk, neutropenie en leukopenie voor, in de placebogroep meer ernstige bijwerkingen. Totaal geen reactie op de behandeling kwam voor bij 54,2% van de placebogroep en 43,1% van de rituximabgroep.

Echter, een complete of gedeeltelijke remissie van proteïnurie (eiwitverlies in de urine) na 52 weken kwam voor bij 56,9% van de placebogroep en 66,7% van de behandelgroep. Zes maanden later was de respons bij de behandelgroep zelfs toegenomen tot 73.6% terwijl dit bij de placebogroep gelijk bleef. Volgens de onderzoekers suggereert dit dat een langduriger onderzoek noodzakelijk is om de volledige impact van therapie met ritixumab te doorgronden.

Wat ook opvallend was is dat de subgroep van Afro-Amerikaanse patiënten met de rituximabtherapie na 52 weken een respons liet zien van 70% tegenover 45% in de controlegroep. Dit verschil was niet significant, maar omdat deze patiëntengroep vaak een ernstiger ziekteverloop heeft is er volgens de onderzoekers een aparte studie nodig naar de effecten van rituximab behandeling bij zwarte patiënten.

In een editorial bij de studie schrijft Liz Lightstone, Phd bij Imperial College Londen, dat zij een observationele studie heeft uitgevoerd waar rituximab werd toegediend, maar géén prednison. Zij stelt dat het sterk verhoogde risico op cardiovasculaire ziekten grotendeels veroorzaakt wordt door het langdurige prednisongebruik door lupuspatiënten en dat er geen middel nodig is om náást de prednison te gebruiken, maar ter vervanging van prednison. Ze roept daarom op tot het uitvoeren van een blinde studie vergelijkbaar met die van haar, die lupuspatiënten zou kunnen bevrijden van de medicijnen die hen al bijna 60 jaar geplaagd hebben en tegelijkertijd de echte waarde van rituximab zou kunnen demonstreren. 

Lees meer over dit onderwerp:
Rituximab onderdrukt opvlammingen SLE in nieren
Nieuwe richtlijn SLE: 'bij nierverschijnselen altijd biopt nemen'