Duitsland verkeert al enkele weken in de ban van het 'orgaanschandaal'. Inmiddels is gebleken dat de procedure voor versnelde toewijzing van organen ruimte biedt voor onregelmatigheden. In uitzonderingsgevallen mogen ziekenhuizen afwijken van de normaal geldende toewijzingsprocedure. In de praktijk blijkt dit in Duitsland zo frequent voor te komen, dat manipulatie van de onderliggende gegevens wordt vermoed.

Als regel vindt toedeling van organen plaats op basis van vaste criteria. Maar als geen passende ontvanger beschikbaar is, treedt de zogeheten 'versnelde procedure' in werking. Dat geldt ook wanneer tenminste drie klinieken (bij nieren vijf) het orgaan hebben geweigerd. Of als de donor bijvoorbeeld te oud is of te zwaar. Een andere reden is dat het orgaan verloren dreigt te gaan doordat het te lang buiten het lichaam is. Onder de versnelde procedure gebeurt toewijzing binnen het donorziekenhuis of in de omliggende regio.

In Duitsland vindt toepassing van deze versnelde procedure inmiddels plaats bij één op de vier harten, één op de drie levers en de helft van de pancreassen. Deels valt dit te verklaren door de hogere leeftijd van de gemiddelde donor. Maar er bestaat gerede twijfel of er niet in toenemende mate manipulatie plaatsvindt van onderliggende gegevens zoals bloedwaarden van de donor of ischemietijd. De Bundesärztekammer (BÄK), de Deutsche Stiftung Organtransplantation (DSO) en talrijke experts kwamen donderdag 9 augustus 2012 bijeen in crisisberaad over deze problematiek. Een week later is een overleg met Bundesgesundheitsminister Daniel Bahr gepland.

Eerder kwam nadrukkelijk in de publiciteit dat artsen in Göttingen en Regensburg patiëntgegevens hebben vervalst teneinde de toewijzing van organen te beïnvloeden. Ook zijn ten onrechte organen toegewezen aan patiënten met een woonplaats buiten het Eurotransplantgebied. Deze onthullingen hebben voor grote onrust gezorgd. Dit lijkt inmiddels te leiden tot een afname van de bereidheid van nabestaanden om met orgaandonatie in te stemmen.

De Duitse Stiftung Organtransplantation (DSO) wil de hele transplantatiepraktijk op de schop, zodat er geen manipulatie met wachtlijsten meer kan plaatsvinden. Recent kwam het in Duitsland tot een groot schandaal, dat er onder andere toe geleid heeft dat mensen geen toestemming voor donatie meer geven.

De DSO wil dat de financiering van een transplantatie 'aan de individuele patiënt en aan het resultaat van de operatie' gekoppeld wordt, zegt voorzitter Rainer Hess. Op dit moment verdient een centrum veel, als er veel getransplanteerd wordt en is daarom de druk om (voortijdig) te transplanteren hoog. Hess wil ook dat transplantatie niet apart vergoed wordt, maar onderdeel is van de algemene vergoeding die een ziekenhuis voor de geleverde zorg krijgt.

Daarnaast wil hij ook nog, dat de concurrentie tussen de verschillende ziekenhuizen om aan geschikte organen te komen, daalt. Om dat te bereiken moet het aantal van 50 transplantatiecentra naar beneden, vindt de DSO. Alsof dat nog niet genoeg is, zou de Bundesärztekammer ook nog de richtlijnen voor toewijzing van beschikbare organen moeten herzien. Hoe lang een ontvanger naar verwachting met het orgaan kan leven, moet sterker mee gaan wegen, vindt de DSO.

Lees meer »