Prof.dr. Henriëtte M. Prast

Een nauwere samenwerking tussen de diverse partijen is essentieel om zowel het donorpotentieel als de aanwending van schaarse organen te optimaliseren. Zo luidde een belangrijke conclusie uit het congres ‘Transplantatie in Beweging’ op vrijdag 29 juni in Hoenderloo.

Gastheren waren de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS, Bernadette Haase) en patiëntenvereniging Harten Twee (Henk Bakker). Gijs Wanders, journalist en schrijver, trad op als dagvoorzitter. Het congres vond plaats ter ere van het vijftienjarig bestaan van de NTS en het tienjarig bestaan van de Nederlandse Orgaan Transplantatie Registratie (NOTR). De naamgeving onderstreept dat deze bijeenkomst mede in het teken stond van de 14^e Europese Spelen voor Hart- en Longgetransplanteerden.

Geheel in stijl, deed minister Schippers (middels videobeelden) de aftrap voor de landelijke uitrol van twee Nederlandse pilots inzake de aanpak in ziekenhuizen. Zij overhandigde een estafettestokje aan een sporter, die dat vervolgens tijdens het congres kwam doorgeven aan Willem Hordijk (transplantatiecoördinator), die de uitrol van die pilots in Nijmegen nader toelichtte.

Een van de hoogtepunten was de inbreng van de Nierpatiënten Vereniging Nederland. De directeur, Hans Bart, toonde een verkorte versie van een documentaire die in ontwikkeling is voor uitzending bij een publieke zender. Het betrof een aangrijpend verhaal over levende donatie door de ene broer aan de andere. Daarbij kwam ook nadrukkelijk aan de orde dat levende donatie geen vanzelfsprekende zaak is en veel van beide partijen vraagt.

Op het punt van postmortale donatie maken wij het ons te gemakkelijk in Nederland. Iets meer mag wel’

Willem Weimar (hoogleraar nefrologie Erasmus MC) ging nader in op de diverse aspecten van levende donatie. Daarin is Nederland Europees kampioen, met als gevolg een daling van de nierwachtlijst. Onder meer Andries Hoitsma (UMC St Radboud) lichtte de werking van de Nederlandse Orgaantransplantatieregistratie, NOTR, toe als belangrijk hulpmiddel bij het opvolgen van de conditie van getransplanteerden. Op het punt van niertransplantaties is deze database nog niet optimaal gevuld. Axel Rahmel, directeur Eurotransplant, omschreef het proces van toedeling van organen. In de praktijk weegt urgentie daarbij zwaarder dan de succeskans. James Neuberger, Associate medical director van de NHS Blood and Transplant in het Verenigd Koninkrijk, lichtte de succesvolle implementatie toe van de aanbevelingen van de ‘Organ Donation Task Force’. Wat enigszins vergelijkbaar is met de invoering van de voorstellen uit het Nederlandse Masterplan Orgaandonatie.

Een ander hoogtepunt was de voordracht door Henriëtte Prast, hoogleraar in Tilburg en gespecialiseerd in gedragseconomie. De gedragseconomie is het terrein dat psychologie en economie combineert om (beïnvloeding van) individuele keuzes te verklaren. Zij relativeerde de waarde van onderzoeksuitkomsten, die als basis dienden voor de beoordeling of beslissystemen voor orgaandonatie al dan niet werken. Daartoe illustreerde zij beeldend dat de wijze van vraagstelling de feitelijke keuze steeds ingrijpend beïnvloedt. Als nummer 52 van de 200 invloedrijkste Nederlanders, luidde haar antwoord op de vraag wat zij nog niet had weten te bereiken 'een ander systeem van orgaandonatie'.

Gedurende de gehele bijeenkomst kwam dit aspect regelmatig aan de orde. Tijdens de paneldiscussie bleek het overgrote deel van de bijna 200 aanwezigen voorstander van een ander beslissysteem.

Wie als nierpatiënt zijn boodschappen in de supermarkt doet en net als anderen simpelweg die producten koopt die op grijphoogte liggen, is goedkoper uit maar krijgt ook zoveel fosfaat binnen dat een voorgeschreven fosfaatbeperking niet haalbaar is. Dat blijkt uit onderzoek in Amerikaanse supermarkten.

Mensen met een slechte nierfunctie, vooral dialysepatiënten, moeten oppassen met fosfaat. De fosfaatspiegel in hun bloed wordt snel te hoog. Daar bestaan fosfaatbinders tegen, maar het dieet van nierpatiënten bestaat ook uit een fosfaatbeperking. Vooral toegevoegd fosfaat, bijvoorbeeld als conserveermiddel, is gevaarlijk, in de zin dat de fosfaatspiegel hier flink van kan stijgen.

Het is bekend dat veel bewerkte voedingsmiddelen fosfaat bevatten. En het is menselijk om die producten te kopen die voor het grijpen liggen: de meeste mensen nemen niet te moeite voor hun dagelijkse boodschappen etiketten te lezen en op zoek te gaan naar het gezondste alternatief. Onderzoekers uit Cleveland, in Ohio, hebben onderzocht hoe het zit met de hoeveelheid fosfaat in de meest verkochte supermarktproducten: of daar meer of minder toegevoegd fosfaat in zit dan in vergelijkbare, maar minder goed lopende producten.

Lees meer »