Onder patiënten met een matig ernstige tot gevorderde nierziekte lopen degenen die dakloos zijn een sterk verhoogd risico op volledig nierfalen of voortijdig overlijden. Ook worden zij veel vaker opgenomen in het ziekenhuis. Dat blijkt uit Amerikaanse gegevens.

Het is een bekend feit dat mensen met een lagere sociaal-economische status over het algemeen een slechtere gezondheid hebben dan de rijkere bovenlaag van de bevolking. Wie weinig te besteden heeft leeft vaak minder gezond en stelt doktersbezoek uit tot het echt niet anders meer kan. In de Verenigde Staten geldt dit nog sterker dan in ons land, omdat veel mensen daar niet of slecht verzekerd zijn voor ziektekosten.

Onderzoekers van de University of Washington, Seattle, hebben een poging gedaan te onderzoeken of dakloosheid hier nog verder effect op heeft. Zij analyseerden de medische gegevens van meer dan 15 duizend volwassenen met een matig ernstige tot gevorderde chronische nierziekte die tussen 1996 en 2005 onder behandeling waren bij het Community Health Network in San Francisco. Van deze patiënten was 6 procent dakloos. De onderzoekers vergeleken de medische situatie en ontwikkeling van deze dakloze patiënten met anderen die net zo goed arm waren, maar wel een vaste woonplaats hadden.

De dakloze nierpatiënten waren relatief vaak jonge mannen en onverzekerd, en waren veel vaker dan de nierpatiënten met een huis depressief of verslaafd. Gedurende de periode dat de patiënten gevolgd werden, gemiddeld meer dan 2,5 jaar, bleken ze een 82 procent hoger risico te lopen op volledig nierfalen of overlijden. Ook als het aandeel hierin van bijkomende medische problemen en zaken als verslaving verdisconteerd werd, was dat verhoogde risico nog aanwezig, al was het dan wel gedaald tot 28 procent. De dakloze patiënten brachten ook veel vaker een bezoek aan een eerste hulppost en werden vaker opgenomen in het ziekenhuis.

'Helaas vormt het zoeken van beschutting, eten en kleding voor veel daklozen concurrentie voor reguliere gezondheidszorg, wat resulteert in frequenter gebruik van kostbare acute zorg om een chronische aandoening te behandelen,' becommentarieert onderzoeker dr. Yoshio Hall. Hall kan zich voorstellen dat daklozen minder gebruik gaan maken van acute zorg als ze eenmaal dialyseren, omdat ze dan verzekerd zijn via staatsvoorziening Medicare en omdat ze dan toegang hebben tot artsen, maatschappelijk werk en betere voeding.

Dit onderzoek is vooral voor de Verenigde Staten van belang, omdat er nu al 3,5 miljoen daklozen in het land zijn. De matige sociale zekerheid leidt ertoe dat iemand die chronisch ziek wordt vaak zijn baan verliest en daarmee zijn zorgverzekering. Tel daarbij het grote aantal mensen op dat zijn huis dan kwijtraakt en je hebt een serieus probleem gecreëerd.

Kleine wijzingen in de natriumconcentratie in het bloedplasma ('plasmanatrium') lijken onmiddellijke gevolgen te hebben voor de bloeddruk. Deze kennis kan van belang zijn voor hemodialysepatiënten. De hoeveelheid in het dialysaat beïnvloedt de hoogte van het plasmanatrium, en dus, wellicht, de hoogte van de bloeddruk. Bij hemodialyse ligt hoge bloeddruk op de loer, en dus is het nuttig te weten of de bloeddruk vrijwel direct geregeld kan worden via de hoeveel natrium in het dialysaat. Een klein Engels onderzoek lijkt nu in die richting te wijzen.

Maar dat niet alleen: na elke maaltijd die zout bevat, stijgt het plasmanatrium. Behalve dat er eerder al aanwijzingen waren dat dat direct effect heeft op de bloeddruk, wordt er ook gedacht dat het invloed heeft op de endotheelfunctie in de bloedvaten.

De Engelse artsen deden hun onderzoek onder tien hemodialysepatiënten. Een aantal van hen kreeg een dialysaat met een (relatief) lage concentratie natrium, en de anderen kregen een dialysaat met een hogere concentratie natrium. In het algemeen veroorzaken te lage concentraties natrium kramp, terwijl hogere concentraties dus leiden tot hoge bloeddruk. Gedurende de eerste twee uur van de dialysesessie werden elk half uur de bloeddruk en bloedwaarden gemeten. Daaruit bleek dat de patiënten die het dialysaat met lage concentratie hadden gekregen een lagere bloeddruk hadden dan de andere groep.

Lees meer »