Nierpatiënten lopen een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Ook is hun calcium-fosfaathuishouding, en daarmee de botstofwisseling verstoord. Het wordt steeds duidelijker dat hiertussen een duidelijk verband bestaat. Maar met dieetmaatregelen blijkt een deel van de hormonen die bij de botstofwisseling betrokken is gunstig te beïnvloeden, wat het risico op vaatproblemen weer zou kunnen verkleinen.

De verhoogde kans op hart- en vaatziekten treedt niet alleen op bij patiënten die dialysebehandelingen ondergaan, maar ook bij patiënten met een minder ernstige mate van nierziekte. De laatste jaren wordt steeds duidelijker dat deze complicaties kunnen worden veroorzaakt door de achteruitgang van een specifieke nierfunctie, namelijk de regulatie van de stofwisseling van mineralen en botweefsel.

Hoewel al lang bekend was dat de nier een grote rol speelt bij het handhaven van normale waarden van calcium, fosfaat, het bijschildklierhormoon PTH en vitamine D, bestond de gedachte dat afwijkingen hierin zich vooral uiten in toenemende zwakte van bot en het vaker optreden van breuken. Inmiddels is duidelijk dat de genoemde mineralen en hormonen ook direct effect hebben op het hart en bloedvatstelsel.

De beschikbare behandelingen om de afwijkingen van deze mineralen en hormonen te corrigeren, kunnen dan ook een gunstig effect hebben op het doorgaans ongunstige beloop van de complicaties. Uit het onderzoek van VU-promovnedus Marc Vervloet blijkt dat behandelingen gericht op een tekort aan vitamine D en een te hard werkende bijschildklier waarschijnlijk niet optimaal worden gebruikt bij een groot deel van de dialysepatiënten in Europa, ook in Nederland.

Bovendien wordt uit het onderzoek duidelijk dat het verbeteren van de bijschildklierfunctie ook leidt tot gunstigere waarden van het mineraal fosfaat. De hormonale stoffen FGF-23 en klotho die de laatste jaren sterk in de belangstelling staan blijken van zeer groot belang. Dit onderzoek toont bovendien aan dat zeker FGF-23 gunstig is te beïnvloeden met onder andere dieetmaatregelen.

Wie als nierpatiënt zijn boodschappen in de supermarkt doet en net als anderen simpelweg die producten koopt die op grijphoogte liggen, is goedkoper uit maar krijgt ook zoveel fosfaat binnen dat een voorgeschreven fosfaatbeperking niet haalbaar is. Dat blijkt uit onderzoek in Amerikaanse supermarkten.

Mensen met een slechte nierfunctie, vooral dialysepatiënten, moeten oppassen met fosfaat. De fosfaatspiegel in hun bloed wordt snel te hoog. Daar bestaan fosfaatbinders tegen, maar het dieet van nierpatiënten bestaat ook uit een fosfaatbeperking. Vooral toegevoegd fosfaat, bijvoorbeeld als conserveermiddel, is gevaarlijk, in de zin dat de fosfaatspiegel hier flink van kan stijgen.

Het is bekend dat veel bewerkte voedingsmiddelen fosfaat bevatten. En het is menselijk om die producten te kopen die voor het grijpen liggen: de meeste mensen nemen niet te moeite voor hun dagelijkse boodschappen etiketten te lezen en op zoek te gaan naar het gezondste alternatief. Onderzoekers uit Cleveland, in Ohio, hebben onderzocht hoe het zit met de hoeveelheid fosfaat in de meest verkochte supermarktproducten: of daar meer of minder toegevoegd fosfaat in zit dan in vergelijkbare, maar minder goed lopende producten.

Lees meer »