Nabestaanden beslissen in Nederland in tachtig procent van de gevallen over orgaandonatie. Voor zover bekend zijn wij het enige land waar familie over orgaandonatie wordt benaderd voordat de hersendood is vastgesteld. Volgens sommigen is dat een belangrijke reden voor het hoge weigeringspercentage in ons land. Een voorliggend voorstel tot wetswijziging zal daar waarschijnlijk geen verandering in brengen.

De huidige wettekst wekt op sommige punten verwarring. Daarin staat bijvoorbeeld dat de familie over orgaandonatie wordt benaderd 'na het intreden van de dood'. De wetgever bedoelt hiermee het moment, waarop de behandelaar constateert dat de medische situatie onomkeerbaar is en er geen verdere behandelingsmogelijkheden zijn (infauste prognose). De hersendood is dan nog niet formeel vastgesteld. Maar algemeen bestaat de neiging de termen 'intreden van de dood' en 'vaststellen van de (hersen)dood' als aanduidingen voor hetzelfde moment op te vatten. Daarom wordt soms ook gesteld dat zorgverleners eigenlijk in strijd met de wet handelen. 

Voor de communicatie over donatie zijn er na de wetswijziging twee relevante tijdstippen. Indien redelijkerwijs vaststaat dat de patiënt binnen afzienbare tijd zal overlijden, dan verschaft de bevoegde zorgverlener passende informatie over orgaandonatie. Pas na vaststelling van de (hersen)dood volgt een formeel verzoek om instemming.

Hier lijkt eerder sprake te zijn van aanpassing van de wet aan de huidige praktijk dan andersom, waarmee koppeling van de informatieverschaffing over donatie aan de communicatie over de infauste prognose in feite wordt voorgeschreven. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat met name zo'n koppeling een negatief effect heeft op het toestemmingspercentage. In hoeverre verbetering optreedt, zal dus sterk afhangen van de praktische invulling.

Lees meer over dit onderwerp:
Wijziging wet orgaandonatie naar Tweede Kamer
Donatievraag wordt tegenwoordig te vroeg gesteld
Onduidelijkheid rond hersendood en stellen van donatievraag