Een korte periode van gedeeltelijk vasten kan de nieren beschermen als die tijdens een operatie tijdelijk van de doorbloeding worden afgesloten. Bij ratten werkt het weglaten van eiwitten uit de voeding in elk geval zo. Het Brigham and Women's Hospital in Boston bereidt een onderzoek voor waarin dat ook bij mensen getest gaat worden.

Wanneer de bloedstroom naar de nieren tijdens een operatie afgesloten wordt, en daarna weer op gang komt, treden er ontstekingsreacties op. Er ontstaat reperfusieschade, en die kan ernstig zijn. Wetenschappers van de universtiteit van Harvard hebben een onderzoek gedaan onder ratten, waarbij ze de dieren tijdelijk een dieet zonder eiwit gaven, en het effect daarvan op de nieren vaststelden als de bloedstroom naar de nieren tijdelijk onderbroken was geweest. Ze deden dit met in hun achterhoofd de wetenschap dat een beperking van de voedselinname over het algemeen zorgt voor een langere levensduur en betere weerstand tegen acute stresssituaties. Dat geldt voor veel levensvormen, ook voor zoogdieren.

In het onderzoek kregen acht ratten een week lang een dieet zonder eiwitten voorgeschoteld. Ze mochten hiervan wel zo veel eten als ze wilden. De controleratten kregen normale voeding. Daarna ondergingen de dieren een ingreep waarbij de bloedvaten naar en van beide nieren 35 minuten werden afgeklemd.

Binnen een week na de ingreep was 60 procent van de dieren op een normaal dieet overleden aan nierfalen. De ratten die een eiwitloos dieet volgden overleefden allemaal.

De wetenschappers deden ook nog een vergelijkbaar onderzoek, waarbij ze alleen het aminozuur tryptofaan uit de voeding weglieten. Ook dat leidde tot minder inflammatoire reacties en minder nierschade.

Onderzoeksleider James Mitchell is aangenaam verrast met de uitkomsten: 'Je hoeft het maar een korte periode te doen, en dan levert het al duidelijke voordelen op'. Het is natuurlijk niet gezegd dat een eiwitarm dieet ook mensennieren beschermt bij een zware operatie, al was het maar omdat patiënten ziek zijn en een goede voedingsstatus van belang is om goed uit een operatie te komen. Dat realiseren de onderzoekers zich ook: 'Ons onderzoek is gedaan bij jonge, gezonde knaagdieren; het is noodzakelijk om na te gaan of deze werkwijze ook effect heeft in situaties waarin er het meest behoefte aan is, zoals bij oudere of obese mensen,' geven ze als commentaar.

In de Washington Post meldt Mitchell dat hij in samenwerking met collega's in het Brigham and Women’s Hospital in Boston een onderzoek voorbereidt waarin operatiepatiënten drie dagen moeten sapvasten voor hun ingreep.

Lees meer over dit onderwerp:
Reactieve zuurstof beschermt tegen reperfusieschade