Olivier Manintveld, Mieke van den Heuvel,
Hortense Kirisli, Eline van den Akker en
Jaco Houtgraaf

Het team van Erasmus Medisch Centrum Rotterdam won tijdens de ‘Battle of the Universities’ in Leiden, het Van Noordwijk Stipendium 2011. Hun Cell Bead Transplantation Concept bleek het meest innovatieve idee.

Het team pakte de niercasus aan, waarbij het ging om het probleem van de stof ADMA (asymmetrisch dimethylarginine), die zich bij een slechte nierfunctie in het lichaam ophoopt. ADMA kan niet voldoende worden weggenomen door dialyse en, ook al voordat de nierfunctie zo slecht is dat dialyse noodzakelijk is, ernstige problemen zoals zenuwschade en hartproblemen veroorzaken. Bij het winnende concept worden genetisch gemanipuleerde stamcellen uit het beenmerg, verpakt in 'cell beads', toegediend en gebruikt om zich ophopende gifstoffen uit het lichaam te verwijderen.

Reactie van Olivier Manintveld, captain van het Erasmusteam en postdoc: 'De keuze van het onderwerp was bepaald door loting tussen nier en hart. Opdracht was om ADMA-spiegels te verlagen. Dit hebben we gedaan door een concept wat al beproefd was in de cardiologie toe te passen in onze niercasus. De cell beads werden nu alleen gevuld met stamcellen die getransfecteerd waren om het enzym te maken dat ADMA afbreekt. De uitwerking op niercasus: lagere ADMA-spiegels, leiden uiteindelijk tot minder endotheeldysfunctie en zo tot minder cardiovasculaire complicaties'.

Bekijk de Posterpresentatie

'Aangezien bij beginnende nierinsufficiëntie al ADMA begint op te hopen kan je al vroegtijdig beginnen. Dialyse wordt namelijk pas bij eindstadium nierfalen toegepast. Verder kan zelfs nog post-niertransplantatie worden toegepast aangezien de medicatie die afstoting moet voorkomen ook weer nierfunctiestoornissen kan geven. Tenslotte is er een rol voor patiënten met hartfalen omdat die gezien de medicatie die ze krijgen ook nierfunctiestoornissen krijgen.'

Tijdens de presentatie van het winnende concept kwam er een vraag uit de zaal over het feit dat het afbreken van ADMA mogelijk tot schadelijke afvalstoffen zal leiden. Voor dit probleem is vooralsnog geen oplossing.

De Willem Kolff Stichting en de Nierstichting organiseerden op donderdag 29 en vrijdag 30 september voor het eerst deze ‘Battle of the Universities’ om het ‘Van Noordwijk Stipendium’ met als doel concrete creatieve wetenschappelijke innovatie in de gezondheidszorg in Nederland te stimuleren. De prijs van 10.000 euro is bedoeld om het concept nader uit te werken.

De Nierstichting nodigt het winnende team uit om samen met het team van de Universiteit Twente een ontwikkelvoorstel in te dienen bij het innovatieprogramma van de Nierstichting.

Alle negen cases die streden om het Van Noordwijk Stipendium kunt u binnenkort vinden op de website van de Willem Kolff Stichting: http://www.willemkolffstichting.nl/

Kleine wijzingen in de natriumconcentratie in het bloedplasma ('plasmanatrium') lijken onmiddellijke gevolgen te hebben voor de bloeddruk. Deze kennis kan van belang zijn voor hemodialysepatiënten. De hoeveelheid in het dialysaat beïnvloedt de hoogte van het plasmanatrium, en dus, wellicht, de hoogte van de bloeddruk. Bij hemodialyse ligt hoge bloeddruk op de loer, en dus is het nuttig te weten of de bloeddruk vrijwel direct geregeld kan worden via de hoeveel natrium in het dialysaat. Een klein Engels onderzoek lijkt nu in die richting te wijzen.

Maar dat niet alleen: na elke maaltijd die zout bevat, stijgt het plasmanatrium. Behalve dat er eerder al aanwijzingen waren dat dat direct effect heeft op de bloeddruk, wordt er ook gedacht dat het invloed heeft op de endotheelfunctie in de bloedvaten.

De Engelse artsen deden hun onderzoek onder tien hemodialysepatiënten. Een aantal van hen kreeg een dialysaat met een (relatief) lage concentratie natrium, en de anderen kregen een dialysaat met een hogere concentratie natrium. In het algemeen veroorzaken te lage concentraties natrium kramp, terwijl hogere concentraties dus leiden tot hoge bloeddruk. Gedurende de eerste twee uur van de dialysesessie werden elk half uur de bloeddruk en bloedwaarden gemeten. Daaruit bleek dat de patiënten die het dialysaat met lage concentratie hadden gekregen een lagere bloeddruk hadden dan de andere groep.

Lees meer »