De negatieve effecten die de stof dimethylarginine heeft op atherosclerose bij nierpatiënten, worden versterkt door ontstekingsprocessen in het lichaam. Datzelfde patroon blijkt zich voor te doen bij het risico op hart- en vaataandoeningen en overlijden, dat ook verhoogd is.

Zowel inflammatie, ontstekingsverschijnselen, als disfunctioneren van het endotheel houden verband met atherosclerose, sterfte en acute hart- of vaatklachten bij patiënten met eindstadium nierfalen. Disfunctie van het endotheel, de binnenste bekledingslaag van de bloedvaten, is onder andere af te meten aan de stof asymmetrisch dimethylarginine (ADMA) in het bloed. Van inflammatie is bekend dat het het effect van ADMA op de ernst van atherosclerose bij deze patiënten verergert. Maar er is nog weinig onderzoek gedaan naar de vraag of er ook een gekoppeld effect van deze twee is bij het hoge risico dat nierpatiënten lopen op overlijden of op een hart- of herseninfarct.

De afgelopen tijd stond ADMA wel in de belangstelling. Onder andere in een grotendeels Italiaans onderzoek, waarbij ook wetenschappers uit Duitsland en Rotterdam betrokken waren. Zij onderzochten de vraag naar de interactie tussen inflammatie en ADMA bij een groep van 225 hemodialysepatiënten. Dat deden ze door behalve ADMA ook het ontstekingseiwit CRP en interleukine-6 te meten, als markers voor de inflammatiegraad. Vervolgens koppelden ze die gegevens aan het overlijden en acute hart- en vaatklachten van de patiënten, die ze 13 jaar volgden. Zo trachtten ze te bepalen of deze stoffen een voorspellende waarde hebben.

Tijdens die volgperiode kregen 123 patiënten een infarct of hartaanval, en overleden er 160. Het risico op elk van beide gebeurtenissen is volgens de onderzoekers hoger dan verwacht zou worden, als er geen interactie zou zijn tussen inflammatie en ADMA. En vooral ook hoger dan bij patiënten bij wie maar een van deze twee een bovengemiddelde waarde vertoonde.

De onderzoekers concluderen op basis hiervan dat inflammatie ook het risico op hart- en vaatklachten en sterfte dat verhoogd is bij nierpatiënten met hoge ADMA-spiegels, nog verder verhoogt.

Kleine wijzingen in de natriumconcentratie in het bloedplasma ('plasmanatrium') lijken onmiddellijke gevolgen te hebben voor de bloeddruk. Deze kennis kan van belang zijn voor hemodialysepatiënten. De hoeveelheid in het dialysaat beïnvloedt de hoogte van het plasmanatrium, en dus, wellicht, de hoogte van de bloeddruk. Bij hemodialyse ligt hoge bloeddruk op de loer, en dus is het nuttig te weten of de bloeddruk vrijwel direct geregeld kan worden via de hoeveel natrium in het dialysaat. Een klein Engels onderzoek lijkt nu in die richting te wijzen.

Maar dat niet alleen: na elke maaltijd die zout bevat, stijgt het plasmanatrium. Behalve dat er eerder al aanwijzingen waren dat dat direct effect heeft op de bloeddruk, wordt er ook gedacht dat het invloed heeft op de endotheelfunctie in de bloedvaten.

De Engelse artsen deden hun onderzoek onder tien hemodialysepatiënten. Een aantal van hen kreeg een dialysaat met een (relatief) lage concentratie natrium, en de anderen kregen een dialysaat met een hogere concentratie natrium. In het algemeen veroorzaken te lage concentraties natrium kramp, terwijl hogere concentraties dus leiden tot hoge bloeddruk. Gedurende de eerste twee uur van de dialysesessie werden elk half uur de bloeddruk en bloedwaarden gemeten. Daaruit bleek dat de patiënten die het dialysaat met lage concentratie hadden gekregen een lagere bloeddruk hadden dan de andere groep.

Lees meer »