Michael R. Bloomberg

In New York is een programma gestart om nieren van mensen die buiten een ziekenhuis aan een hartstilstand overlijden, te gaan gebruiken voor donatie. Daarvoor wordt een speciale eenheid opgericht. Critici reageerden onmiddellijk: de stad New York zou de eerste stappen zetten op de weg naar orgaanhandel, en dat is, niet alleen in Amerika, ten strengste verboden.

Een kritische blog heeft het over 'Mayor Bloomberg's Organ Snatchers' oftewel 'Burgemeester Bloombergs Orgaanrovers'. Daarmee verwijzend naar de titel van de science fiction-film, 'Invasion of the Body Snatchers'. Een film uit 1956 waarin buitenaards leven de macht overneemt van geesten en lichamen van mensen. De blog vraagt zich af wat het verschil is tussen 'de praktijk dat de overheid u laat sterven en druk uitoefent op uw familieleden om de organen af te staan' en een tussenhandel in de verkoop van organen.

Burgemeester Michael R. Bloomberg ziet in de unit een mogelijkheid om de bijna 8.000 mensen in New York City die wachten op een levensreddende nier te helpen. Het programma, het eerste in zijn soort in het land, wordt gefinancierd met 1,5 miljoen dollar subsidie van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid en is een samenwerkingsverband tussen de stad New York, de gemeentepolitie, de brandweer, het Bellevue Hospital en het New York Orgaandonatie Netwerk.

Op dit moment is er geen procedure in de Verenigde Staten voor het 'oogsten' van organen op locaties buiten ziekenhuizen en zijn ook geen harde cijfers bekend. Maar de burgemeester schat dat er elk jaar meer dan 400 mensen die sterven aan een hartstilstand buiten de ziekenhuizen in aanmerking komen voor donatie. Het programma lijkt ook sterk op die in Frankrijk en Spanje die beide zeer succesvol zijn.

In 2008 werden slechts 231 nieren gedoneerd in New Yorkse ziekenhuizen, en in 2009 niet meer dan 261. Veel van de 8.000 wachtenden in de stad sterven voordat er een nier beschikbaar is. Amerika kent het hoogste percentage sterfgevallen aan de dialyse van de westerse wereld.

Griekenland heeft een nieuwe orgaandonatiewet. De wet regelt de uitname van organen van overleden donoren. De Grieks-orthodoxe Kerk heeft een flinke vinger in de pap gehad, waardoor nu zwart op wit staat dat er geen organen worden uitgenomen van iemand die bij leven heeft laten vastleggen dat hij geen donor wil zijn, of van overledenen van wie de familie geen toestemming geeft.

De angst dat organen zomaar verwijderd worden leeft breed. Het Griekse Nationale Transplantatie-instituut heeft op zijn website dan ook een geruststellende tekst geplaatst, waarin bezworen wordt dat iemand die een 'negatieve verklaring' heeft getekend, nooit donor zal zijn. Ook niet als de nabestaanden het wel zien zitten. Overledenen die bij leven geen bezwaar tegen donorschap hebben aangetekend, zijn pas daadwerkelijk donor wanneer de familie toestemming geeft. Deze toestemming moet schriftelijk gebeuren.