De gestage achteruitgang van de nierfunctie bij patiënten met een matig verminderde nierfunctie, is het gevolg van het vasthouden van zuren door de nieren, waardoor die de hormonen endotheline en aldosteron aan gaan maken. Deze achteruitgang kan vertraagd worden door medicijnen te geven die de werking van die hormonen verminderen, maar een alkalische voeding die het zuur neutraliseert, werkt beter. En dan heeft het weinig zin ook nog die medicijnen te geven. Tenminste, zo werkt het bij ratten, schrijven twee Texaanse onderzoekers. Ze denken dat de mechanismen vergelijkbaar zijn met die bij mensen.

Bij patiënten met een matig gestoorde nierfunctie, bij wie (nog) geen sprake is van metabole acidose, gaat de nierfunctie vaak langzaam maar zeker achteruit. Die achteruitgang kan vertraagd worden door supplementen met natriumbicarbonaat, een base. Ratten waarbij twee derde van de nieren verwijderd is, lijken op deze patiënten: er is geen sprake van metabole acidose, maar hun nierfunctie gaat wel verder achteruit; dit wordt in gang gezet door het vasthouden van zuren in de nieren en kan tegengegaan worden door basen aan het voedsel van de ratten toe te voegen. Van ratten waarbij 5/6 van de nieren verwijderd is, is bekend dat zij wel lijden aan metabole acidose, en dat de achteruitgang van de nierfunctie vertraagd kan worden door zowel alkalische voeding als endotheline- en aldosteronantagonisten. De laatste staan bekend als kaliumsparende plasmiddelen.

Texaanse onderzoekers gebruikten ratten waarbij ze twee derde van de nieren verwijderden als model voor nierpatiënten met een achteruitgaande nierfunctie, maar zonder metabole acidose. Ze bepaalden de hoeveelheid zuren in de nieren, en de hoeveelheden van de hormonen aldosteron en endotheline-1. Die vergeleken ze met de waarden bij ratten die een nepoperatie hadden ondergaan en allebei hun nieren nog hadden.

De drie gemeten waarden waren hoger bij de ratten met een twee derde nefrectomie, terwijl er inderdaad geen sprake was van metabole acidose. Want de zuur-base parameters in het bloed waren vergelijkbaar met die bij de ratten die de nepoperatie hadden ondergaan. Een half jaar na de operatie was de nierfunctie van de eerste groep ratten lager dan direct na de operatie, terwijl het bij de ratten waarbij de nieren waren blijven zitten, niets scheelde.

Als de ratten na de gedeeltelijke nierverwijdering medicijnen kregen die de werking van aldosteron en endotheline tegengaan, ging hun nierfunctie minder snel achteruit. Maar als de ratten met hun voedsel extra basen kregen, om de zuurgraad in de nieren te normaliseren, bleef die zelfs stabiel. De genoemde medicijnen ook nog eens geven, bovenop de aangepaste voeding, bood geen extra voordelen.

De onderzoekers stellen hiermee aangetoond te hebben dat de achteruitgang van de nierfunctie die plaatsvindt na een twee derde nierverwijdering onder andere het gevolg is van de productie van endotheline en aldosteron in de nieren, die optreedt doordat de nieren zuren gaan vasthouden. Daarnaast concluderen ze dat alkalische voeding beter werkt om de achteruitgang tegen te gaan dan endotheline- en aldosteronantagonisten, en dat beide manieren elkaar niet aanvullen.

Lees meer over dit onderwerp:
Tegengaan zuur bloed vertraagt nierschade na hypertensie