Er blijft een tekort aan organen, ondanks campagnes om het aantal donoren te vergroten en om (nier)ziekten te voorkomen. Daarom zijn er verschillende strategieën in ontwikkeling, om tot een andere oplossing te komen. Sommigen zetten in op een kunstnier, die de eigen, niet werkende nieren moet vervangen. Anderen proberen stamcellen te gebruiken om zieke nieren te repareren. Maar volgens Anthony Atala is de oplossing een compleet nieuw orgaan te laten groeien uit lichaamseigen cellen. Na jarenlang onderzoek zijn Atala's medewerkers nu al zo ver, dat ze spier- en vaatweefsel kunnen 'maken'. En zelfs kleine orgaantjes, die in staat zijn urine te produceren.

Anthony Atala staat aan het hoofd van een groep onderzoekers in het Wake Forest Institute for Regenerative Medicine. Volgens Atala is het zelfherstellend vermogen van menselijk weefsel de oplossing voor het orgaantekort. Hoewel wij niet, zoals salamanders, complete lichaamsdelen opnieuw kunnen laten aangroeien, lukt dat over korte afstanden wel. Gebroken bot wordt opgevuld met botcellen, totdat de twee delen weer aan elkaar gegroeid zijn. Hetzelfde gebeurt met een scheurtje in een spier. Atala en zijn medewerkers proberen dit te cultiveren.

Daarvoor gebruiken ze cellen die al gespecialiseerd zijn, in tegenstelling tot veel andere wetenschappers. Het voordeel hiervan ten opzichte van stamcellen is volgens Atala dat deze cellen al weten wat ze moeten worden en dat het risico op tumorvorming kleiner is. De cellen kweken ze op, waarna ze ze aanbrengen op een mal. Vervolgens groeien de cellen binnen dagen tot weken uit tot het gewenste weefsel, bijvoorbeeld een spier of bloedvat. Het uiteindelijke doel is, cellen van patiënten hiervoor te gebruiken, zodat een nieuw orgaan lichaamseigen is.

In zijn TEDMED-presentatie, een serie lezingen over baanbrekende medische ontwikkelingen, laat hij zien hoe dit gaat. Hoewel de meeste technieken nog niet geschikt zijn om bij patiënten te gebruiken, worden in Atala's lab al complete vingers, blazen en bloedvaten geproduceerd. En zelfs al een soort miniatuurniertjes, die echte urine produceren.

Bekijk de video van de TEDMED-presentatie voor het volledige verhaal.

De Duitse Stiftung Organtransplantation (DSO) wil de hele transplantatiepraktijk op de schop, zodat er geen manipulatie met wachtlijsten meer kan plaatsvinden. Recent kwam het in Duitsland tot een groot schandaal, dat er onder andere toe geleid heeft dat mensen geen toestemming voor donatie meer geven.

De DSO wil dat de financiering van een transplantatie 'aan de individuele patiënt en aan het resultaat van de operatie' gekoppeld wordt, zegt voorzitter Rainer Hess. Op dit moment verdient een centrum veel, als er veel getransplanteerd wordt en is daarom de druk om (voortijdig) te transplanteren hoog. Hess wil ook dat transplantatie niet apart vergoed wordt, maar onderdeel is van de algemene vergoeding die een ziekenhuis voor de geleverde zorg krijgt.

Daarnaast wil hij ook nog, dat de concurrentie tussen de verschillende ziekenhuizen om aan geschikte organen te komen, daalt. Om dat te bereiken moet het aantal van 50 transplantatiecentra naar beneden, vindt de DSO. Alsof dat nog niet genoeg is, zou de Bundesärztekammer ook nog de richtlijnen voor toewijzing van beschikbare organen moeten herzien. Hoe lang een ontvanger naar verwachting met het orgaan kan leven, moet sterker mee gaan wegen, vindt de DSO.

Lees meer »