Uit Spaans onderzoek naar de dood van getransplanteerde nierpatiënten van wie de nier op het moment van overlijden nog werkt, blijkt dat infecties in eerste instantie de belangrijkste oorzaak zijn. Hebben zij het eerste jaar na hun transplantatie eenmaal overleefd, dan verschuift het accent naar kanker. En de afgelopen twintig jaar is het aantal getransplanteerden dat aan kanker overlijdt alleen maar toegenomen. In deze studie is dat inmiddels zelfs de belangrijkste doodsoorzaak, als het eerste jaar na de transplantatie buiten beschouwing wordt gelaten.

De onderzoekers keken naar 5599 mensen uit de regio Andalusië die tussen 1984 en 2007 een niertransplantatie hadden ondergaan. Van hen zijn er inmiddels 1106 overleden, van wie 656 met een werkende getransplanteerde nier. Op deze laatste groep concentreerden de onderzoekers zich.

Ze konden geen verschillen in doodsoorzaak vaststellen als ze onderscheid maakten naar kenmerken als leeftijd, geslacht, oorspronkelijke nierziekte of de periode dat de ontvanger voor de transplantatie gedialyseerd had. Wel namen ze een duidelijke verschuiving waar als het ging om het moment van overlijden: bij degenen die in het eerste jaar na hun transplantatie zijn overleden, was in ruim 40 procent van de gevallen sprake van een infectie als doodsoorzaak. Bij mensen die later overleden was dat nog niet de helft hiervan. Het percentage patiënten dat overlijdt aan een vorm van kanker neemt juist sterk toe: dat ligt in latere jaren bijna vijf keer zo hoog als in het eerste jaar na transplantatie.

Een ander opvallend verschil, is dat kanker als doodsoorzaak tegenwoordig vaker voorkomt dan twintig jaar geleden. Toen de onderzoekers de bestudeerde periode in tweeën knipten, veranderden de verhoudingen van de doodsoorzaken van degenen die in het eerste jaar na hun transplantatie waren overleden, niet. Maar in de periode 1996-2007 was het aantal infecties als 'late' doodsoorzaak iets hoger dan in de eerdere jaren. En voor kanker was dat zelfs de helft meer. Waarmee kanker de belangrijkste doodsoorzaak is geworden van Spaanse niergetransplanteerden die langer dan een jaar na hun transplantatie overleden terwijl hun nieuwe nier het nog deed.

De Duitse Stiftung Organtransplantation (DSO) wil de hele transplantatiepraktijk op de schop, zodat er geen manipulatie met wachtlijsten meer kan plaatsvinden. Recent kwam het in Duitsland tot een groot schandaal, dat er onder andere toe geleid heeft dat mensen geen toestemming voor donatie meer geven.

De DSO wil dat de financiering van een transplantatie 'aan de individuele patiënt en aan het resultaat van de operatie' gekoppeld wordt, zegt voorzitter Rainer Hess. Op dit moment verdient een centrum veel, als er veel getransplanteerd wordt en is daarom de druk om (voortijdig) te transplanteren hoog. Hess wil ook dat transplantatie niet apart vergoed wordt, maar onderdeel is van de algemene vergoeding die een ziekenhuis voor de geleverde zorg krijgt.

Daarnaast wil hij ook nog, dat de concurrentie tussen de verschillende ziekenhuizen om aan geschikte organen te komen, daalt. Om dat te bereiken moet het aantal van 50 transplantatiecentra naar beneden, vindt de DSO. Alsof dat nog niet genoeg is, zou de Bundesärztekammer ook nog de richtlijnen voor toewijzing van beschikbare organen moeten herzien. Hoe lang een ontvanger naar verwachting met het orgaan kan leven, moet sterker mee gaan wegen, vindt de DSO.

Lees meer »