Als een bepaald eiwit in de niercellen ontbreekt, ontstaan er fouten bij het delen van deze cellen. Het controlesysteem waardoor deze afwijkende cellen zouden moeten afsterven, werkt ook niet meer. En uiteindelijk kan dat tot nierkanker leiden.

Bij de deling van cellen is het noodzakelijk dat het (gekopieerde) genetisch materiaal netjes gerangschikt wordt, zodat na de opsplitsing de twee nieuwe cellen evenveel chromosomen bevatten. Elke cel kent een controlesysteem dat in actie komt zodra er iets fout lijkt te gaan bij deze rangschikking. Dit controlesysteem houdt de feitelijke deling van de cel net zo lang tegen, tot alle chromosomen netjes op hun plek liggen. Zo voorkomt het lichaam dat er cellen ontstaan met een afwijkend aantal chromosomen.

Celbiologen en biochemici van de Eidgenössische Technische Hochschule, een technische universiteit in Zürich, hebben een mechanisme ontrafeld dat een sneeuwbaleffect veroorzaakt. Dit kan leiden tot niercellen met afwijkende aantallen chromosomen en uiteindelijk tot nierkanker.

Een hoofdrol hierin is weggelegd voor het von Hippel Lindau tumor suppressor eiwit (pVHL). Als dit eiwit ontbreekt, blijven de chromosomen rommelig verdeeld vlak voor de splitsing. Er komt dus niet in beide nieuwe cellen hetzelfde genetisch materiaal terecht. En het controlesysteem werkt ook minder goed. Hierdoor kunnen deze delingen doorgaan, waardoor er steeds meer cellen met een verkeerd aantal chromosomen ontstaan. Deze cellen zijn genetisch instabiel en dus gevaarlijk.

Een ander effect van het ontbreken van pVHL is dat de mislukte cellen niet afsterven. Sterker nog, deze cellen voeren hun deling juist op. Ze groeien bovenmatig en vormen cysten, die het begin van een tumor kunnen zijn. Volgens Wilhelm Krek, een van de leiders van het onderzoek, heeft 80 procent van de menselijke tumoren cellen met een afwijkend aantal chromosomen.

Hoe het komt dat dit mechanisme zo sterk is in niercellen en niet in andere cellen, is niet duidelijk. Want het eiwit komt in alle menselijke cellen voor. En ook het delingspricipe is niet uniek voor niercellen.