Mensen die drager zijn van een bepaalde genetische variatie, hebben, bij gelijke dosering en bloedspiegel, meer van het medicijn ciclosporine (Neoral) in hun cellen. Hierdoor hebben ze ook vaker last van bijwerkingen. Italiaanse wetenschappers denken dat genetische screening op deze variatie kan bijdragen aan een beter afgestemde immuunonderdrukkende therapie na transplantatie.

De hoeveelheid van het afweeronderdrukkende medicijn ciclosporine die in de cellen terechtkomt, wordt gereguleerd door P-glycoproteïne. Dit eiwit, dat zich in de celwand bevindt, is in staat grote moleculen de cel uit te pompen. Dat doet het ook met ciclosporine. Het gen ABCB1 codeert voor P-glycoproteïne. Mensen met bepaalde variaties op dat gen, blijken een verminderde activiteit van P-glycoproteïne te hebben. En als gevolg daarvan een hogere concentratie ciclosporine in hun cellen.

Italiaanse onderzoekers onderzochten of mensen met deze genetische variaties ook anders op ciclosporine reageren. Hun onderzoeksgroep bestond uit 147 getransplanteerde nierpatiënten, de studie besloeg een periode van ruim vijf jaar. Degenen die op een van twee exact bekende plaatsen op het ABCB1-gen een variatie droegen, bleken een drie keer zo groot risico te lopen op een vertraagd op gang komen van de getransplanteerde nier. Ook was hun nierfunctie aan het eind van het onderzoek gemiddeld slechter en kregen ze vaker diabetes als bijwerking of CMV-ziekte dan de deelnemers die deze variatie niet hadden.

Het optreden van acute afstoting bij een gemiddelde dosis ciclosporine is volgens dit onderzoek niet afhankelijk van het genotype. En ook de bloedspiegels van het medicijn waren in de twee groepen, met of zonder die specifieke variaties, vergelijkbaar.

De onderzoekers concluderen dat niergetransplanteerden met een van de twee door hen onderzochte varaities op het ABCB1-gen, een verhoogd risico lopen op bijwerkingen van ciclosporine. Ze doen de aanbeveling dat genetisch onderzoek deze patiënten zou kunnen identificeren en zo kan bijdragen aan een betere afweeronderdrukkende therapie.

De Duitse Stiftung Organtransplantation (DSO) wil de hele transplantatiepraktijk op de schop, zodat er geen manipulatie met wachtlijsten meer kan plaatsvinden. Recent kwam het in Duitsland tot een groot schandaal, dat er onder andere toe geleid heeft dat mensen geen toestemming voor donatie meer geven.

De DSO wil dat de financiering van een transplantatie 'aan de individuele patiënt en aan het resultaat van de operatie' gekoppeld wordt, zegt voorzitter Rainer Hess. Op dit moment verdient een centrum veel, als er veel getransplanteerd wordt en is daarom de druk om (voortijdig) te transplanteren hoog. Hess wil ook dat transplantatie niet apart vergoed wordt, maar onderdeel is van de algemene vergoeding die een ziekenhuis voor de geleverde zorg krijgt.

Daarnaast wil hij ook nog, dat de concurrentie tussen de verschillende ziekenhuizen om aan geschikte organen te komen, daalt. Om dat te bereiken moet het aantal van 50 transplantatiecentra naar beneden, vindt de DSO. Alsof dat nog niet genoeg is, zou de Bundesärztekammer ook nog de richtlijnen voor toewijzing van beschikbare organen moeten herzien. Hoe lang een ontvanger naar verwachting met het orgaan kan leven, moet sterker mee gaan wegen, vindt de DSO.

Lees meer »