Redactioneel commentaar

Kort geleden is de behandeling van het burgerinitiatief '2 miljoen handtekeningen' door de Tweede Kamer afgewezen. De Kamer zou zich namelijk korter dan twee jaar geleden al bezig gehouden hebben met de Wet op Orgaandonatie. De aanbieders van de petitie wilden dat het systeem voor postmortale donatie zou veranderen van 'niemand is donor tenzij hij er expliciet voor kiest' in 'iedereen is donor tenzij hij aangeeft het niet te willen'.

Omdat het initiatief om 'administratieve redenen' werd afgewezen en de huidige regering er sowieso niet aan wil, is de kans op een dergelijke systeemswijziging nu vrijwel verkeken. Van alle kanten duiken er nu dan ook mensen op die andere manieren aandragen om het aantal donoren te verhogen. De voorstellen zijn over het algemeen niet nieuw, maar worden wel opnieuw in de actualiteit gebracht.

De afgelopen weken was prof.dr. Andries Hoitsma (UMC St Radboud) de eerste die levende nierdonoren een vergoeding wilde geven. Hij dacht aan een bedrag van 50.000 euro, grofweg de prijs die je op de zwarte markt betaalt, en toevallig ook het bedrag dat geslaagd getransplanteerde nierpatiënten per jaar minder kosten dan dialyserenden.

Daarna kwamen twee economen van de Erasmus Universiteit, die in hun oplossing de nadruk legden op postmortale donatie. Zij pleitten voor een derde systeem, dat niet uitgaat van een veronderstelde registratie, maar mensen verplicht een keuze te maken. Toen verscheen onder veel publicitair geweld het boek 'Nier te koop, baarmoeder te huur' van twee onderzoeksters van het Rathenau Instituut.

En nu kunnen hier nog drie, eveneens uit Rotterdam afkomstige, wetenschappers aan toegevoegd worden. Gert van Dijk, Frederike Ambagtsheer en Willem Weimar hebben een artikel gepubliceerd in het tijdschrift Medisch Contact. Onder de kop 'Wet tegen orgaanhandel is dode letter' stellen zij eerst dat de strafbaarheid van orgaanhandel, zoals die in Nederland bestaat, niet tot gevolg heeft dat er geen organen - meestal in het buitenland - gekocht worden. De handhaving van de wetten die handel moeten voorkomen, zowel hier als in de aanbiedende landen, is namelijk onvoldoende. En een waterdichte controle is ook praktisch onmogelijk, verwachten ze.

Als oplossing voor het orgaantekort, dat handel in de hand werkt, zien ook zij een vergoeding voor levende donoren. Maar dan liever niet contant en in een keer, om op die manier de mensen die alleen doneren omdat ze in acute geldnood zitten, eruit te filteren.

Hoewel al deze systemen haken en ogen kennen, en er ook ethische bezwaren tegen in gebracht kunnen worden, lijken er voldoende alternatieven voor het huidige beleid te bestaan. In elk geval bieden die alternatieven reëel uitzicht op meer donororganen dan er nu beschikbaar zijn. Wanneer de regering inziet dat niet geschoten altijd mis is en dat er op dit moment in ieder geval niet vanzelf een einde aan het orgaantekort gaat komen, is ze heel misschien bereid te luisteren naar ideeën van mensen die bij de problematiek betrokken zijn. In dat geval hebben de beleidsmakers van VWS meteen een aardige besparingspost gevonden.

Lees meer over dit onderwerp:
Nederlandse levende donoren vinden vergoeding terecht
Wereldomroep video: Nier te koop